بوشهر در آستانه جهش تولید میگو؛ عبور از بحران با اقدامات پیشگیرانه
بوشهر- با آغاز برداشت میگو از مزارع پرورشی استان بوشهر و تقویت اقدامات پیشگیرانه برای کنترل بیماری‌ها، امیدها به افزایش تولید این محصول راهبردی آبزی‌پروری افزایش یافته است.
سفیر ارجان گروه استان‌ها: صنعت پرورش میگو در استان بوشهر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصاد دریامحور، علاوه بر نقش‌آفرینی در تأمین امنیت غذایی، زمینه اشتغال هزاران نفر را به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم فراهم کرده و سهم قابل توجهی در فعالیت‌های اقتصادی و صادرات غیرنفتی استان دارد.
گستردگی سواحل، ظرفیت مناسب مناطق ساحلی و تجربه چندین دهه فعالیت در حوزه آبزی‌پروری، بوشهر را به یکی از قطب‌های اصلی تولید میگوی پرورشی کشور تبدیل کرده است.
با این حال، صنعت میگوی استان در سال‌های گذشته با چالش‌های متعددی روبه‌رو بوده که شیوع بیماری‌ها، افزایش ریسک سرمایه‌گذاری، تغییرات شرایط محیطی و ضرورت ارتقای مدیریت مزارع از مهم‌ترین آنها به شمار می‌روند.
تجربه کاهش تولید در پی بحران بیماری نشان داد که تداوم فعالیت این صنعت، بیش از گذشته به مدیریت علمی، پایش مستمر و اتخاذ راهکارهای پیشگیرانه وابسته است.
اکنون با آغاز فصل برداشت میگو در استان بوشهر، نشانه‌هایی از بهبود شرایط تولید مشاهده می‌شود. تقویت مراقبت‌های بهداشتی، افزایش نظارت‌های تخصصی، آموزش بهره‌برداران و حرکت از اقدامات واکنشی به سمت پیشگیری از بیماری‌ها، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به کاهش تلفات، افزایش بهره‌وری مزارع و بهبود میزان برداشت محصول منجر شود.
در همین شرایط، مسئولان شیلات استان نیز از آغاز برداشت میگو از اواخر شهریورماه خبر می‌دهند؛ فرایندی که با توجه به شرایط آب‌وهوایی و ضرورت مدیریت مراحل پایانی دوره پرورش، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و همکاری نزدیک تولیدکنندگان با کارشناسان تخصصی است.
تغییر رویکرد از درمان بیماری به پیشگیری
مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر اهمیت اقدامات پیشگیرانه در صنعت آبزی‌پروری اظهار کرد: در سال‌های اخیر تلاش کرده‌ایم به‌جای تکیه بر اقدامات واکنشی پس از بروز بیماری، به سمت پیشگیری حرکت کنیم و این رویکرد را در عرصه پرورش میگو نیز با جدیت دنبال کرده‌ایم.
محمدحسن رهنما افزود: پیشگیری و کنترل بیماری‌ها می‌تواند نقش بسیار مهمی در افزایش تولید و برداشت محصول از مزارع پرورش میگو داشته باشد و تجربه سال‌های اخیر نیز نشان داده است که با تقویت اقدامات بهداشتی و مدیریت علمی مزارع می‌توان نتایج مطلوبی به دست آورد.
وی با اشاره به چشم‌انداز تولید میگوی پرورشی استان در سال جاری بیان کرد: با توجه به اقدامات انجام‌شده در حوزه پیشگیری و کنترل بیماری‌ها و تجربه‌ای که طی سال‌های گذشته به دست آمده است، پیش‌بینی می‌کنیم امسال شاهد جهشی در تولید میگوی پرورشی در استخرهای استان بوشهر باشیم.
مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر با بیان اینکه مأموریت دامپزشکی تنها به درمان بیماری‌ها محدود نمی‌شود، تصریح کرد: بخش مهمی از مسئولیت این مجموعه به پیشگیری، مراقبت و کنترل بیماری‌ها، تشخیص آزمایشگاهی و نظارت بر تولید و عرضه اختصاص دارد؛ مأموریت‌هایی که در بسیاری از موارد باید به‌صورت مستمر دنبال شوند.
به گفته وی، در حوزه آبزی‌پروری، تشخیص به‌موقع عوامل بیماری‌زا، مراقبت مستمر از مزارع، افزایش آگاهی بهره‌برداران و رعایت اصول امنیت زیستی، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا شناسایی دیرهنگام بیماری می‌تواند خسارت‌های سنگینی به تولیدکنندگان وارد کند و حتی فعالیت اقتصادی یک دوره پرورش را تحت تأثیر قرار دهد.
بازگشت تولید میگو از ۱۷ هزار تن به حدود ۳۰ هزار تن
رهنما با اشاره به تجربه مدیریت بحران بیماری در صنعت میگوی استان بوشهر گفت: تولید میگوی پرورشی استان در سال‌های گذشته و در پی بحران بیماری، از حدود ۴۰ هزار تن به ۱۷ هزار تن کاهش یافت؛ افتی که نشان‌دهنده تأثیر گسترده بیماری بر ظرفیت تولید و ضرورت بازنگری در شیوه‌های مدیریت مزارع بود.
وی ادامه داد: پس از این بحران، مجموعه‌ای از اقدامات با مشارکت دامپزشکی، تولیدکنندگان و سایر بخش‌های مرتبط در دستور کار قرار گرفت که از جمله آنها می‌توان به تقویت پایش و تشخیص، افزایش حضور میدانی کارشناسان، آموزش بهره‌برداران، ارائه راهکارهای علمی و عملی، ارتقای امنیت زیستی و حرکت به سمت مدیریت پیشگیرانه بیماری‌ها اشاره کرد.
مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر با اشاره به نتایج این اقدامات افزود: در پی این تلاش‌ها، میزان تولید میگوی پرورشی استان بار دیگر به حدود ۳۰ هزار تن بازگشت که در مقایسه با کف تولید در دوره بحران، بیانگر افزایشی حدود ۷۶ درصدی است.
این بازگشت تولید، اهمیت مدیریت بهداشتی و پیشگیری از بیماری‌ها را در صنعت آبزی‌پروری برجسته می‌کند. در مزارع پرورش میگو، بروز بیماری می‌تواند به تلفات گسترده، کاهش رشد، افت کیفیت محصول و افزایش هزینه‌های تولید منجر شود. ازاین‌رو، پیشگیری از وقوع بیماری و شناسایی زودهنگام نشانه‌های آن، در بسیاری از موارد اثربخش‌تر از اقداماتی است که پس از گسترش بیماری انجام می‌شوند.
با این حال، رهنما تأکید کرد که افزایش تولید را نمی‌توان تنها حاصل عملکرد یک دستگاه دانست و تلاش و تجربه تولیدکنندگان، بهبود مدیریت مزارع، شرایط محیطی و اقدامات سایر مجموعه‌های مرتبط نیز در این روند مؤثر بوده است.
وی خاطرنشان کرد: تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که وقتی دانش تخصصی، پایش مستمر، حضور میدانی و مشارکت تولیدکنندگان در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، می‌توان بحران‌های جدی را مدیریت کرد و صنعت را به مسیر رشد بازگرداند.
برداشت میگو از ۷۴۶ هکتار مزارع پرورشی
در کنار اقدامات بهداشتی و پیشگیرانه، روند برداشت محصول نیز به‌عنوان یکی از شاخص‌های مهم فعالیت صنعت میگوی استان دنبال می‌شود.
مدیرکل شیلات استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به آغاز برداشت میگو از مزارع پرورشی اظهار کرد: برداشت میگو در استان بوشهر از اواخر شهریورماه آغاز شده و تاکنون از حدود ۷۴۶ هکتار از مزارع پرورشی، سه هزار و ۵۵۸ تن میگو برداشت شده است.
عقیل امینی افزود: در سال جاری، ۱۲ سایت پرورش میگو در استان فعال هستند و سطح مفید زیر کشت این مزارع به چهار هزار و ۲۵۱ هکتار می‌رسد؛ ظرفیتی که جایگاه استان بوشهر را در صنعت پرورش میگوی کشور نشان می‌دهد.
این آمار بیانگر آن است که برداشت میگو در استان وارد مرحله اجرایی شده و بخش قابل توجهی از فعالیت‌های تولیدی، اکنون بر مدیریت زمان برداشت، حفظ کیفیت محصول و کاهش ریسک‌های احتمالی متمرکز است.
البته میزان برداشت ثبت‌شده از مزارع تا این مرحله را نباید با تولید نهایی سالانه استان یکسان دانست؛ چراکه برداشت از مزارع مختلف در زمان‌های متفاوت انجام می‌شود و برآورد نهایی تولید به تکمیل دوره برداشت و تجمیع آمار مزارع فعال وابسته است.
از سوی دیگر، میزان تولید نهایی تنها به سطح زیر کشت وابسته نیست و عواملی مانند میزان بقا و رشد میگوها، کیفیت آب، مدیریت تغذیه، وضعیت بهداشتی مزارع، شرایط محیطی و زمان‌بندی برداشت نیز بر نتیجه نهایی تأثیر می‌گذارند.
به همین دلیل، تحقق پیش‌بینی افزایش تولید در سال جاری، علاوه بر ادامه اقدامات پیشگیرانه، به مدیریت صحیح مراحل پایانی پرورش و کاهش خسارت‌های احتمالی تا زمان برداشت کامل محصول بستگی دارد.
امینی با اشاره به هشدارهای هواشناسی درباره احتمال بارندگی و کاهش نسبی دما، بر ضرورت توجه جدی بهره‌برداران به شرایط جوی تأکید کرد و گفت: با توجه به شرایط پیش‌بینی‌شده، توصیه می‌شود پرورش‌دهندگان نسبت به برداشت سریع‌تر میگوهای رسیده و دارای وزن بازاری اقدام کنند تا ضمن مدیریت ریسک‌های احتمالی، از افت کیفیت محصول و خسارت به مزارع جلوگیری شود.
تغییرات شرایط جوی در مراحل پایانی دوره پرورش می‌تواند برنامه‌ریزی تولیدکنندگان را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، تصمیم‌گیری درباره زمان مناسب برداشت باید بر پایه وضعیت واقعی مزارع، میزان رشد میگوها، شرایط آب و توصیه‌های کارشناسی انجام شود.
برداشت زودهنگام از میگوهایی که هنوز به وزن اقتصادی مناسب نرسیده‌اند، ممکن است بر بازده اقتصادی تولیدکننده اثر بگذارد؛ در مقابل، تأخیر غیرضروری در برداشت محصول آماده نیز می‌تواند ریسک‌های مرتبط با شرایط محیطی و کیفیت محصول را افزایش دهد. بنابراین، ایجاد تعادل میان حفظ وزن بازاری و مدیریت مخاطرات احتمالی، از مهم‌ترین ملاحظات دوره برداشت است.
مدیرکل شیلات استان بوشهر همچنین بر ضرورت برنامه‌ریزی دقیق برای مدیریت مراحل پایانی دوره پرورش تأکید کرد و افزود: بهره‌برداران با پایش مستمر وضعیت مزارع، بررسی شرایط رشد میگوها و هماهنگی با کارشناسان شیلات می‌توانند تصمیم‌های مناسب‌تری درباره زمان برداشت اتخاذ کنند.
وی رعایت توصیه‌های فنی و توجه به شرایط آب‌وهوایی را در حفظ کیفیت محصول، کاهش ریسک‌های تولید و صیانت از سرمایه‌گذاری پرورش‌دهندگان مؤثر دانست.
استان بوشهر در فصل جاری برداشت میگو، علاوه بر بهره‌گیری از ظرفیت گسترده مزارع پرورشی، تجربه تازه‌ای از مدیریت بیماری‌ها و تقویت اقدامات پیشگیرانه را پشت سر می‌گذارد.
تداوم این رویکرد، همراه با مدیریت علمی مزارع، رعایت توصیه‌های فنی و برداشت به‌موقع محصول، می‌تواند زمینه افزایش تولید، کاهش خسارت‌های اقتصادی و تقویت جایگاه بوشهر در صنعت میگوی کشور را فراهم کند؛ مسیری که موفقیت آن به همکاری مستمر دستگاه‌های تخصصی و تولیدکنندگان وابسته است.