هند و چین دوست نیستند - اما نپال می خواهد آنها را در برابر تهدیدات آب و هوایی متحد کند

آیا نپال می تواند دو غول منطقه ای را برای مقابله با تهدید آب و هوایی مشترک در هیمالیا گرد هم آورد؟

توسط ناوین سینگ خادکا خبرنگار محیط زیست، سرویس جهانی بی بی سی

بالندرا شاه، نخست وزیر نپال از بسیاری از سخنرانی های خود در مجمع عمومی اخیر سازمان ملل برای هشدار درباره خطر فزاینده بلایای آب و هوایی در هیمالیا استفاده کرد و سیل های مخربی را که در ماه اوت کشورش را درنوردید، یادآور شد.

اما پیشنهاد جاه طلبانه او برای گرد هم آوردن رقبای منطقه ای هند و چین، در کنار نپال، برای مقابله با این تهدیدات مشترک بود که توجه ویژه را به خود جلب کرد.

شاه خواستار ایجاد یک مکانیسم انعطاف پذیری آب و هوای هیمالیا برای تقویت واکنش فرامرزی به بلایا و به اشتراک گذاری داده های علمی و تخصص در یکی از شکننده ترین مناطق از نظر زیست محیطی و حساس ترین ژئوپلیتیک جهان شد.

او گفت: «بگذارید هیمالیا به آزمایشگاه همکاری بین المللی تبدیل شود تا مرز اطلاعات پراکنده.

یک مقام ارشد در وزارت خارجه نپال که نخواست نامش فاش شود، گفت که این پیشنهاد هنوز در مراحل اولیه است.

این مقام مسئول گفت: "پیشنهاد نخست وزیر جهت گیری سیاسی داده است. وزارت ما در حال همکاری با سایر سازمان های ذیربط برای ارائه یک چارچوب اولیه است که می تواند مبنای ایجاد تفاهم مشترک باشد."

نه هند و نه چین به طور رسمی به این پیشنهاد پاسخ نداده اند. بی بی سی برای اظهار نظر با وزارت خارجه آنها تماس گرفته است.

اما آیا نپال واقعا می تواند دو غول منطقه ای را به ارمغان بیاوردبا هم برای مقابله با یک تهدید آب و هوایی مشترک در منطقه ای که مدت هاست درگیر مناقشات تلخ سرزمینی هستند؟

هند و چین مرز مورد مناقشه ای را به وسعت 3500 کیلومتر (2175 مایل) مشترک دارند که بیشتر آن در سراسر هیمالیا است. ادعاهای ارضی رقیب آنها منجر به جنگ، درگیری های مرگبار و درگیری های نظامی مکرر در امتداد خط کنترل واقعی (LAC) شده است، مرزی که عملاً مناطق تحت کنترل آنها را از هم جدا می کند.

اما کوه‌هایی که مدت‌ها منبع اصطکاک بین دو کشور بوده‌اند نیز با یک تهدید آب و هوایی فوری روبرو هستند.

دما در منطقه هیمالیا سریعتر از میانگین جهانی در حال افزایش است، و باعث تسریع عقب‌نشینی یخچال‌ها و آب شدن دائمی یخ‌ها می‌شود و به خطرات فزاینده لغزش، ریزش سنگ، بهمن و طغیان دریاچه‌های یخچالی کمک می‌کند.

چنین بلایایی می تواند مرزهای ملی را فراتر بگذارد و زندگی، زیرساخت ها و معیشت بسیار پایین دست را تهدید کند - همکاری بین کشورهای مشترک هیمالیا را به طور فزاینده ای مهم می کند.

گزارش مرکز بین‌المللی توسعه کوهستانی یکپارچه، که در ماه مارس منتشر شد، نشان داد که یخچال‌های طبیعی در سراسر منطقه هندوکش هیمالیا (HKH) با سرعتی سریع در حال ذوب شدن هستند و میزان از دست دادن یخ از سال 2000 در مقایسه با دوره 1974-1999 دو برابر شده است.

کانگ شیچانگ، مدیر مؤسسه آکادمی علوم چین، گفت: در شرق، در فلات چینگهای-تبت، یخچال‌های طبیعی طی شش دهه گذشته 24 درصد از نظر مساحت کوچک شده‌اند.خطرات کوهستان و محیط زیست، به مردم چین روزانه آنلاین گفت.

کارشناسان می گویند عقب نشینی یخچال ها می تواند باعث گسترش دریاچه های یخچالی شود و خطر سیل های ناگهانی و بالقوه ویرانگر را افزایش دهد که می تواند از مرزها به کشورهایی مانند نپال، هند و بوتان عبور کند. چندین رودخانه اصلی که از میان این کشورها می گذرند از فلات تبت سرچشمه می گیرند.

به گزارش پیپلز دیلی، این فلات اکنون دارای بیش از 14000 دریاچه یخچالی است که بیش از 1100 کیلومتر مربع را پوشش می دهد.

یک مطالعه در سال 2024 که توسط اتحادیه ژئوفیزیک آمریکا منتشر شد، افزایش قابل توجهی در خطرات لغزش زمین در سراسر هیمالیا و تبت در دهه های آینده به دلیل افزایش طوفان های باران پیش بینی کرد.

در حالی که انتظار می رود بیشترین افزایش مطلق در مناطق در حال حاضر آسیب پذیر، از جمله مناطق Garhwal و Kumaon هند و نپال، بیشترین افزایش نسبی در فلات تبت پیش بینی شود.

خطرات فزاینده همکاری را فوری تر می کند. اما تلاش های گذشته هند و چین برای همکاری با یکدیگر در مورد مسائل زیست محیطی هیمالیا پیشرفت چندانی نداشته است.

دو قدرت آسیایی اغلب در مذاکرات آب و هوای سازمان ملل، زمینه مشترکی پیدا کرده‌اند، و در مقابل خواسته‌های غرب برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای عقب نشینی کرده‌اند و استدلال می‌کنند که کشورهای در حال توسعه نباید باری مشابه کشورهای صنعتی را تحمل کنند.

با این حال، آنها هیچ توافق اختصاصی برای رسیدگی مشترک به اثرات تغییرات آب و هوایی در هیمالیا ندارند.

در سال 2009، هند و چین توافق کردند که تحقیقات مشترکی را در مورد تأثیر گرمایش جهانی بر یخچال های طبیعی در هیمالیا انجام دهند.و تبت

وزیر محیط زیست وقت هند، جایرام رامش، پس از بازدید از پکن، اعلام کرد که موسسه زمین شناسی هیمالیا وادیا و موسسه تحقیقات محیطی و مهندسی مناطق سرد و خشک چین در این پروژه همکاری خواهند کرد.

اما به گفته دانشمندی که در این تلاش شرکت داشت، این ابتکار به جایی نرسید.

دکتر DP Dobhal، یک متخصص یخبندان بازنشسته که سرپرستی برنامه یخبندان شناسی در مؤسسه Wadia را بر عهده داشت، گفت: "یک جلسه بین ما و طرف چینی برگزار شد و تمام شد، چیزی از آن نتیجه نگرفت."

وی افزود: پس از آن چه اتفاقی افتاد، هیچ کس نمی داند.

از اوایل دهه 2000، هند و چین توافق‌هایی داشتند که بر اساس آن پکن داده‌های هیدرولوژیکی فصل سیل را در مورد برهماپوترا و سوتلج، دو رودخانه اصلی که از تبت سرچشمه می‌گیرند، ارائه می‌کرد.

اما در آگوست 2025، کرتی واردهان سینگ، وزیر امور خارجه هند به پارلمان گفت که هر دو قرارداد منقضی شده اند. چین در ژوئن 2023 به اشتراک گذاری داده های برهماپوترا را متوقف کرده بود، در حالی که هند از سال 2022 هیچ داده ای در مورد سوتلج دریافت نکرده بود.

چین به طور علنی آخرین وقفه را توضیح نداده است. سینگ گفت، اما هنگامی که در سال 2017 اطلاعات مشابهی را پنهان کرد، در میان یک بن بست نظامی پرتنش با هند، پکن مشکلات فنی در ایستگاه های نظارت هیدرولوژیکی خود در تبت را مقصر دانست.

برخی از تحلیلگران بارقه‌ای از امید را در گرم شدن اخیر بین هند و چین می‌بینند که با تعامل سیاسی در سطح بالا و اقدامات برای احیای تجارت فرامرزی از طریق مسیرهای هیمالیا مشخص شده است.

«این تحولاتویلیام یانگ، تحلیلگر ارشد شمال شرق آسیا در گروه بین المللی بحران می گوید: ممکن است فضای بیشتری برای این سه کشور وجود داشته باشد تا همکاری های مرتبط با آب و هوا را بررسی کنند.

اما او می گوید که پکن احتمالاً در مورد هرگونه توافق بزرگ با هند و نپال محتاط خواهد ماند، زیرا اختلافات مرزی حل نشده باقی مانده است.

یکی از موانع اصلی این است که اطلاعات حیاتی برای درک خطرات آب و هوایی نیز می تواند ارزش نظامی داشته باشد.

والتر لادویگ، یکی از همکاران برنامه هند و اقیانوس آرام در موسسه Royal United Services (RUSI)، یک اندیشکده دفاعی و امنیتی مستقر در بریتانیا، می‌گوید: «آنچه که دانشمندان آب و هوا ممکن است به عنوان داده‌های تحقیقاتی ضروری ببینند، ممکن است مانند اطلاعات استراتژیک برای سازمان امنیت ملی در محیطی باشد که دو نظامی در آن سوی مرز مورد مناقشه روبه‌روی یکدیگر قرار می‌گیرند.

چنین تنش‌هایی همچنین تلاش‌های گذشته برای مقابله با بلایایی را که از مرزهای هیمالیا می‌گذرد، با مشکل مواجه کرده است.

مرکز بین‌المللی توسعه کوهستانی یکپارچه (ICIMOD) مستقر در کاتماندو بیش از سه دهه را صرف ترویج همکاری‌های منطقه‌ای از جمله سیستم‌های هشدار زودهنگام سیل کرده است. اما پیشرفت کند بوده است.

Arun Bhakta Shrestha، متخصص ارشد سابق ICIMOD می‌گوید: «مسائل بسیار حساسی در موضوعات فرامرزی مانند داده‌های جامع جریان رودخانه‌ها وجود دارد که ممکن است کشورها نخواهند به اشتراک بگذارند، به ویژه کشورهای بالادست.

او می‌گوید کشورها باید در عوض بر اشتراک‌گذاری اطلاعات کمتر حساس در مورد خطرات بلایا تمرکز کنند.