آتوسا مؤمنی: پنج پروژه منطقه‌ای برای پاسداری از میراث ناملموس در دستور کار قرار دارد
رئیس مرکز منطقه‌ای پژوهش و پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی از اجرای پنج پروژه منطقه‌ای در حوزه مدیریت منابع آب، سنت‌های غذایی، تغییرات اقلیمی، ظرفیت‌سازی آموزشی و دانش‌های درمانی سنتی خبر داد و گفت: ایران با ریاست این مرکز و همکاری ۲۴ کشور، در مسیر تقویت حفاظت از میراث ناملموس و انتقال بین‌نسلی دانش‌های بومی نقش‌آفرینی می‌کند.
به گزارش خبرنگار میراث‌آریا، آتوسا مؤمنی با تشریح جایگاه میراث فرهنگی ناملموس و برنامه‌های مرکز منطقه‌ای پژوهش و پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی اظهار کرد: میراث ناملموس، نمودها و جلوه‌های زنده میراث فرهنگی است که در زندگی روزمره مردم، از باورها و اعتقادات تا آیین‌ها، سنت‌ها، دانش‌ها و شیوه‌های زندگی، حضور دارد.
او با اشاره به پنج حوزه اصلی میراث فرهنگی ناملموس افزود: بیان‌های شفاهی و سنت‌های زبانی، هنرهای اجرایی، کردارهای اجتماعی و آیین‌ها، دانش‌ها و شیوه‌های مرتبط با طبیعت و کیهان و همچنین دانش‌ها و مهارت‌های مرتبط با هنرهای سنتی و صنایع‌دستی، پنج حوزه اصلی این میراث را تشکیل می‌دهند.
رئیس مرکز منطقه‌ای پژوهش و پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی ادامه داد: آیین‌ها و سنت‌های اجتماعی از مهم‌ترین جلوه‌های میراث ناملموس هستند که در زندگی روزمره جوامع جریان دارند و بخش جدایی‌ناپذیری از هویت فرهنگی آن‌ها را شکل می‌دهند. دانش‌های مرتبط با کشاورزی، رصد ستارگان، معماری و طب سنتی نیز از دیگر نمودهای این میراث ارزشمند به شمار می‌روند.
ایران؛ محور همکاری منطقه‌ای در حوزه میراث ناملموس
مؤمنی با اشاره به فعالیت هشت مرکز منطقه‌ای در حوزه میراث فرهنگی ناملموس در جهان گفت: مرکز منطقه‌ای پژوهش و پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی، مستقر در تهران، یکی از این مراکز است که در گستره جغرافیایی ۲۴ کشور فعالیت می‌کند.
او افزود: ایران علاوه بر عضویت در این مجموعه، ریاست آن را نیز بر عهده دارد و این جایگاه ظرفیت مهمی برای گسترش همکاری‌های منطقه‌ای، حفاظت از میراث ناملموس و تقویت انتقال بین‌نسلی دانش‌ها و سنت‌های فرهنگی فراهم می‌کند.
رئیس این مرکز با بیان اینکه از میان ۲۴ کشور تحت پوشش، ۱۲ کشور عضو رسمی و دارای حق رأی هستند، اظهار کرد: سایر کشورها نیز در فعالیت‌های مرکز مشارکت دارند و از خدمات آن بهره‌مند می‌شوند. همکاری میان این کشورها با هدف تقویت ظرفیت‌های منطقه‌ای در زمینه پاسداری از میراث ناملموس دنبال می‌شود.
توانمندسازی زنان عشایر و مقابله با تغییرات اقلیمی
مؤمنی با تشریح برنامه‌های اجراشده در سال گذشته بیان کرد: با وجود بحران‌ها و دشواری‌های بین‌المللی، اقدامات متعددی با همکاری کشورهای عضو و با راهبری ایران به انجام رسید که بخشی از آن‌ها به‌صورت حضوری و بخشی دیگر به‌صورت برخط اجرا شد.
او پروژه توانمندسازی زنان عشایر در منطقه آسیای غربی و مرکزی را یکی از مهم‌ترین این اقدامات دانست و گفت: این پروژه به تدوین مجموعه‌ای از راهبردها و تجربیات در زمینه توانمندسازی زنان عشایر منجر شد. این زنان به‌عنوان حاملان و انتقال‌دهندگان دانش‌های بومی، نقش مهمی در تحقق توسعه پایدار و تداوم انتقال بین‌نسلی میراث ناملموس دارند.
مؤمنی همچنین به اجرای پروژه‌ای در زمینه تغییرات اقلیمی اشاره کرد و افزود: در این برنامه، ظرفیت دانش‌های سنتی برای افزایش تاب‌آوری و سازگاری جوامع در برابر تغییرات اقلیمی بررسی شد. دانش‌های بومی می‌توانند در مواجهه با پیامدهای این بحران جهانی و تقویت توان جوامع محلی برای سازگاری با شرایط جدید مؤثر باشند.
او با اشاره به بررسی این پروژه‌ها در نشست‌های اخیر شورای اجرایی اظهار کرد: این برنامه‌ها مورد تأیید اعضای مربوط قرار گرفته‌اند و در ادامه همکاری‌های منطقه‌ای پیگیری خواهند شد.
رونمایی از پلتفرم دیجیتال سازمان‌های مردم‌نهاد
رئیس مرکز منطقه‌ای پژوهش و پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی از راه‌اندازی پلتفرم دیجیتال برای شبکه‌سازی سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در حوزه میراث ناملموس خبر داد و گفت: این پلتفرم با هدف ایجاد شبکه‌ای بین‌المللی از سازمان‌های مردم‌نهاد در ۲۴ کشور تحت پوشش مرکز طراحی شده است و در نشست جاری رونمایی خواهد شد.
او ادامه داد: فراهم‌کردن بستر تعامل، تبادل تجربه و به‌اشتراک‌گذاری دستاوردهای سازمان‌های مردم‌نهاد در زمینه حفاظت از میراث ناملموس و انتقال آن به نسل‌های آینده، از اهداف اصلی این طرح است.
مؤمنی با بیان اینکه عضویت در این شبکه مستلزم معرفی ظرفیت‌ها و سوابق فعالیت و بررسی صلاحیت سازمان‌هاست، افزود: سازمان‌های واجد شرایط پس از تأیید می‌توانند به این شبکه بپیوندند و در برنامه‌های منطقه‌ای مشارکت کنند.
او همچنین از پیش‌بینی حمایت‌های مادی و معنوی ایران برای پیشبرد این شبکه خبر داد و گفت: کشورهای عضو، به‌ویژه ۱۲ کشور دارای حق رأی، می‌توانند با برگزاری نشست‌های منطقه‌ای به‌صورت حضوری، برخط یا ترکیبی، زمینه تبادل تجربیات و تقویت همکاری‌های مشترک را فراهم کنند.
پنج پروژه جدید در برنامه عملیاتی مرکز
مؤمنی با تشریح برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای سال جاری اظهار کرد: پنج پروژه مهم در حوزه میراث ناملموس منطقه آسیای غربی و مرکزی در دستور کار قرار دارد که موضوعات مختلفی از مدیریت منابع آب تا دانش‌های درمانی سنتی را در بر می‌گیرد.
او نخستین پروژه را مربوط به روش‌های استحصال، ذخیره‌سازی و مدیریت منابع آب دانست و گفت: با توجه به بحران جهانی آب، بهره‌گیری از دانش‌های سنتی در این زمینه اهمیت ویژه‌ای دارد. قنات و آب‌انبارها، به‌ویژه در استان‌های جنوبی ایران، نمونه‌هایی از ظرفیت‌های ارزشمند دانش بومی در زمینه مدیریت منابع آب هستند. در این پروژه، موضوع مدیریت عادلانه و پایدار آب نیز مورد توجه قرار دارد.
رئیس مرکز منطقه‌ای میراث ناملموس آسیای غربی و مرکزی، دانش‌ها و سنت‌های مرتبط با غذا و نظام‌های غذایی را دومین محور برنامه‌ها معرفی کرد و افزود: در این پروژه، نقش خرد نیاکانی و دانش‌های بومی در حفظ و انتقال سنت‌های غذایی منطقه بررسی می‌شود.
او ادامه برنامه‌های مرتبط با تغییرات اقلیمی و بررسی نقش دانش‌های سنتی در افزایش تاب‌آوری جوامع را سومین پروژه برشمرد.
مؤمنی درباره چهارمین پروژه نیز گفت: ظرفیت‌سازی و آموزش در حوزه میراث ناملموس با مشارکت کشورهایی از جمله ایران، قزاقستان و ازبکستان دنبال می‌شود. این برنامه با هدف تقویت توانمندی‌های تخصصی و گسترش همکاری‌های منطقه‌ای در زمینه حفاظت و پاسداری از میراث ناملموس طراحی شده است.
او پنجمین پروژه را به دانش‌ها و شیوه‌های درمان سنتی در منطقه آسیای غربی اختصاص داد و اظهار کرد: در این طرح، ایجاد شبکه‌ای منطقه‌ای برای معرفی، مستندسازی و تبادل تجربه در زمینه دانش‌های سنتی درمانی دنبال می‌شود تا زمینه حفاظت از این میراث و انتقال آن به نسل‌های آینده فراهم شود.
مؤمنی در پایان تأکید کرد: مجموعه این برنامه‌ها با هدف تقویت همکاری‌های منطقه‌ای، پاسداری از دانش‌های بومی و سنتی، انتقال بین‌نسلی میراث ناملموس و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی در مسیر توسعه پایدار طراحی شده‌اند.