چرا و چگونه صفویه به قدرت رسیدند؟
«زمینه‌های سیاسی و مذهبی استقرار نخستین دولت شیعه در ایران» پژوهشی است ژرف‌نگر که با تکیه بر منابع تاریخی معتبر، به بررسی فرایندها و تحولات سیاسی، اجتماعی و مذهبی می‌پردازد که زمینه‌ساز ظهور دولت صفویان در ایران شدند.
سرویس تاریخ و سیاست سفیر ارجان ایران(سفیر ارجان)، طاهره مهری- کتاب «زمینه‌های سیاسی مذهبی استقرار نخستین دولت شیعه در ایران» تالیف امیرتیمور رفیعی از سوی انتشارات سروش منتشر شد.
«زمینه‌های سیاسی و مذهبی استقرار نخستین دولت شیعه در ایران» پژوهشی است ژرف‌نگر که با تکیه بر منابع تاریخی معتبر، به بررسی فرایندها و تحولات سیاسی، اجتماعی و مذهبی می‌پردازد که زمینه‌ساز ظهور دولت صفویان در ایران شدند. این کتاب سیر شکل‌گیری اندیشه و فرهنگ شیعی را از قرون اولیه اسلامی تا قرون هشتم و نهم هجری دنبال می‌کند و نقش مهاجرت علویان، تلاش‌های علمی و تبلیغی عالمان شیعه و تحولات سیاسی پس از سقوط خلافت عباسی را در گسترش تشیع در ایران واکاوی می‌کند. نویسندگان نشان می‌دهند که چگونه در پی ظهور جریان‌های صوفی شیعی و حمایت برخی فرمانروایان محلی، بستر اجتماعی و فکری لازم برای استقرار مذهب تشیع فراهم آمد و درنهایت، شاه اسماعیل صفوی توانست نخستین دولت شیعی اثنی عشری را در ایران بنیان نهد.
امیرتیمور رفیعی، استاد دانشگاه و متخصص تاریخ دوره تیموریان است؛ از این پژوهشگر تاریخ چهار عنوان کتاب و شصت عنوان مقاله علمی منتشر شده است که حاصل بیش از ۳۰ سال تدریس و مطالعه پژوهشی در حوزه تاریخ ایران است.
این کتاب در زمینه شناخت تاریخ تشیع در ایران در دورۀ میانی و چگونگی شکل‌گیری نخستین دولت شیعه در آن عصر است.
در «نقش امیر چوپان در تحکیم قدرت ایلخانان» می‌خوانیم: «امیر چوپان یکی از امیران بزرگ مغول بود که نقش مهمی در تحکیم حکومت ایلخان ابوسعید ایفا کرد. او در زمان ایلخانان پیشین هم فرمانده بی‌باک و شجاع و در عین حال سیاستمداری بزرگ بود که لیاقت خود را بارها در عرصه‌های مختلف به اثبات رسانده بود. به همین دلیل در زمان حکومت ابوسعید با توجه به خردسال بودن وی، فرمانروای واقعی مملکت شد و با نهایت قدرت و توانایی مملکت را اداره کرد. وی در شورش‌های مخالفان داخلی و همچنین تجاوز حکمرانان خارجی به عنوان یکی از عوامل اصلی در سرکوب آنان نقش داشته است و به دلیل تلاش‌های بارز در موقعیت‌های حساس سیاسی و نظامی بسیار مورد توجه قرار گرفت.
آنچه با مطالعه تاریخ و سرگذشت اقوام گذشته به اثبات می‌رسد این است که در تمام ادوار حضور افراد بانفوذ در دستگاه حکومتی حکمرانان در روند حوادث بی‌تاثیر نبوده است. به جرات می‌توان گفت گاهی سرنوشت سلسله‌ای و یا دوران پادشاهی حکمرانی به واسطه حضور آنان دستخوش تحولات عظیمی شده است. ایلخانان نیز از این قاعده مستثنا نبودند. با مطالعه حوادث این دوران نام امیر چوپان بارها و بارها در حکومت پادشاهان مختلف ایلخانی به چشم می‌خورد. می‌توان گفت امیر چوپان از جمله افرادی بوده است که در ادوار مختلف حکمرانی ایلخانان به خصوص حکومت سلطان ابوسعید حضور موثری داشته است. نفوذ وی در دوران حکومت ابوسعید به اندازه‌ای است که می‌توان وی را حکمران واقعی سلطنت به شمار آورد.
وضعیت بی‌ثبات سیاسی - نظامی در دوران حکومت ابوسعید باعث شورش مخالفان داخلی و همچنین تجاوز حکمرانان خارجی گردید که این دو عامل مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده در زمان حکومت ابوسعید به شمار می‌رفت امیر چوپان با مغلوب کردن تجاوز حکمرانان خارجی همچون شاه دشت قبچاق و سرکوب کردن امرای مخالف حکومت تاثیر زیادی در تحکیم حکومت ایلخانان داشت چراکه تا مدتها مخالفان جرئت سرکشی یا طغیان در محدوده حکمرانی سلطان ابوسعید را نداشتند. مغلوب شدن امرای مخالف و به قتل رسیدن بزرگان ایشان شوکت و منزلت امیر چوپان را به مراتب نزد ابوسعید بیش از پیش نمود. در این زمان امیر چوپان در اوج قدرت بود و تقسیم قدرت بین وی و فرزندانش تا مدتها راه نفوذ و طغیان متجاوزان را بسته نگه داشت به طوری که با حمله مجدد به الوس خان‌های دشت قبچاق و پیروزی سپاه ایلخانی تا مدتها ابوسعید از خطر تجاوزات و طغیان‌ها آسوده خاطر گشت.
با توجه به بررسی‌های انجام شده در منابع عهد مغول و تیموری به محل تولد و دوران قبل از ورود وی به عرصه سیاست هیچ اشاره‌ای نشده است. در خصوص نسب وی که به طور مختصر در برخی منابع بیان شده به نظر می‌رسد قوم او شاخه‌ای از اقوام ترک و مغول بودند که سلدوس سلدوز نامیده می‌شدند؛ اقوامی از ترکان مغولی که در زمان قدیم لقب آنان مغول بوده است و از ایشان اقوام بسیاری به وجود آمده‌اند. جد بزرگ وی سورغان شیره نام داشت که چون چنگیز را از اسارت قوم تایجیوت رهانیده بود و به همین علت از قوم خود جدا شده و با خاندانش کوچ کرده بود مورد توجه چنگیزخان قرار گرفت و چنگیز نیز بعدها با به دست گرفتن مسند قدرت به پاس این خوش خدمتی احترام را در حق وی و فرزندانش تمام کرد. به این ترتیب زمینه نفوذ خاندان چوپانی در دستگاه حکومت ایلخانی فراهم شد.
حافظ ابرو در خصوص ویژگی‌های شخصیتی و اقدامات امیر چوپان نوشته است که او خلق و خوی نیکوی فراوانی داشت و مسلمانی بود که به اصول شرع اعتقاد داشت. خوش سیرت و دارای اعتقادی درست بود. پیوسته بر اداء طاعات و عبادات اهتمام می‌ورزید. هرگز شراب نخورد و یک رکعت از نمازش قضا نشده بود. از وی آثار بسیاری برجای مانده است. ساختمان‌های ساخته شده توسط او در راه مصر و شام هنوز پابرجاست. امیر چوپان با احیای کانال زبیده آب را به مکه آورد که نتیجه آن ازدیاد آب و ارزان شدن آن در زمان حج بود. این آب به قدری کافی و فراوان بود که در شهر سبزیجات به وفور کشت می‌شد.
کتاب «زمینه‌های سیاسی مذهبی استقرار نخستین دولت شیعه در ایران » نوشته امیرتیمور رفیعی و همکاری اسماعیل سخا در ۶۰۹ صفحه وزیری، شمارگان ۳۰۰ نسخه توسط انتشارات سروش منتشر شد.
صائب تبریزی و بیدل دهلوی، دو ستون سبک هندی، در آواز ایرانی دو مسیر متفاوت پیموده‌اند؛ صائب از دیرباز شاعر پذیرفته‌شده خوانندگان ایرانی بود و در دوره «گل‌ها» با صدای خوانندگانی چون محمودی خوانساری، شهیدی، قوامی، گلپایگانی و بنان به گوش نسل‌ها رسید، اما بیدل تا دهه‌ها در حاشیه ماند. از دهه ۱۳۷۰ با حسین زمان آغاز شد و در دهه‌های بعد با افتخاری، اصفهانی، وحید تاج و حسام‌الدین سراج ادامه یافت و در سال ۱۴۰۴ به «جهان ستم» با صدای همایون شجریان رسید.
«زمینه‌های سیاسی و مذهبی استقرار نخستین دولت شیعه در ایران» پژوهشی است ژرف‌نگر که با تکیه بر منابع تاریخی معتبر، به بررسی فرایندها و تحولات سیاسی، اجتماعی و مذهبی می‌پردازد که زمینه‌ساز ظهور دولت صفویان در ایران شدند.
گلستان- مسئول کمیته تولید و نشر دومین کنگره ملی ۴هزار شهید استان گلستان با اشاره به اینکه رویدادهای این کمیته در قالب ۱۰ محور تعریف‌شده است، گفت: در بخش تولیدات مکتوب، تاکنون ۱۳۸ اثر در ۶ بخش تعریف‌شده که از این تعداد، ۷۶ اثر پس از کنگره به چاپ خواهند رسید.
گلستان- آیین رونمایی از کتاب «لبخند باران» در حالی رونمایی شد که مسئولان و اهالی فرهنگ و قلم باور داشتند، آینده ایران در دستان کودکان و نوجوانان بااستعدادی است که از همین کودکی سخت تلاش می‌کنند تا در حوزه‌های موردعلاقه خود نقش‌آفرینی کنند.
زنجان - سومین روز یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان با برگزاری ویژه‌برنامه «روز فرهنگ ابهر»، نشست تخصصی روایت تاریخ صنعت چاپ و استقبال اقشار مختلف مردم، بر اهمیت کتاب در تقویت سرمایه‌های اجتماعی تأکید کرد.
آیین رونمایی از کتاب «از خاک ریز تا خاکریز» مشتمل بر تجربه‌نگاری مدیریت سازمان بهشت حضرت زهرا در جنگ تحمیلی دوم در بهشت زهرا برگزار شد.
پنجاه‌وپنجمین نشست «شب‌های مستند» موزه سینمای ایران با نمایش دو مستند «بازار اردهال» ساخته فرهاد ورهرام و «خون در گل قالی» ساخته امیرقاسم راضی، به بررسی جنبه‌های مختلف آیین کهن قالی‌شویان مشهد اردهال و دگرگونی‌های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی آن اختصاص داشت.
کتاب «مأموریت علمی در ایران ـ مطالعات جغرافیایی» حاصل مشاهدات و بررسی‌های میدانی ژاک دو مورگان است و اطلاعاتی درباره جغرافیا، مسیرها و شرایط سفر، ویژگی‌های طبیعی و جنبه‌هایی از زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم ایران در اواخر دوره قاجار ارائه می‌کند.
کتاب «گام‌های بی‌صدا»، دربرگیرنده خاطرات شهید سرلشکر محمد باقری منتشر شد.
«نجات تمدن ما در گرو انتخاب رشدزدایی است. رشدزدایی از نظر سایتو لزوماً به معنای رکود، افول و کوچک‌تر شدن اقتصاد نیست. در حقیقت پارادایمی که در آن فقط رشد اقتصادی اولویت دارد، رشدی که همراه با تولید بی‌حدوحصر کالاهای لوکس و بی‌مصرف است، باید از اساس تغییر کند. مارکس چنین می‌اندیشد که راهکار در ترمیم شکاف متابولیک بین انسان و طبیعت قرار دارد، یعنی در «کار».»
سعید حمیدیان، سعید حمیدیان، استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی(ره) در آیین بزرگداشت حافظ شیرازی گفت: حافظ‌پژوهی در روزگار ما با دستاوردهای ارزشمندی همراه بوده، اما در کنار این پژوهش‌ها، برداشت‌های نادرست و تفسیرهای شتاب‌زده‌ای نیز درباره شعر و اندیشه حافظ رواج یافته است که باید با نگاهی علمی و نقادانه به آنها پرداخت.
سردبیر مجموعه داستان «دوازه خوان»گفت: باید دید که تعبیر «ضد جنگ» چه معنایی دارد؟ اگر «ضد جنگ» به معنای مخالف جنگ است، بله! قطعا که ما مخالف جنگیم و جنگ‌طلب نیستیم. اما اگر «ضد جنگ» به معنای ضد دفاع است، نه! ما کشور و ملتی نبودیم که حمله کرده است بلکه ما آن کشوری بودیم که از عالی‌ترین مقامش تا مردم عادی‌اش را دشمن متجاوز شهید کرده است.
ایران به جهت تنوع آب‌وهوایی و وجود بیش از هشت هزار نوع گونه گیاهی یکی از کشورهایی بود که از دیرباز در استفاده از گیاهان برای درمان پیشگام بوده است.
زنجان - مدیرکل زندان‌های زنجان از اجرای پویش «نذر کتاب» در یازدهمین نمایشگاه کتاب این استان با هدف ارتقای سرانه مطالعه مددجویان خبر داد.
عارف مسعودی گفت: اساساً نقطه کلیدی روش‌شناسی براگ که برای من بسیار جذاب است در همین موضع‌گیری نقادانه او در برابر روایت‌های کلیشه‌ای، راحت و ساده‌انگارانه است. او به‌نوعی در حال ایدئولوژی‌زدایی از ساحت فلسفی است. براگ در روایت خود دقیقاً در حدفاصل این دو افسانه (افسانه عصر تاریکی مطلق در برابر افسانه عصر طلایی مطلق) قرار می‌گیرد.
آذربایجان‌غربی- هم‌زمان با بیستم مهرماه، روز بزرگداشت حافظ شیرازی، از نسخه خطی «دیوان حافظ» موجود در موزه‌های آذربایجان‌غربی رونمایی شد.
کهگیلویه‌وبویراحمد - آیین بزرگداشت روز حافظ با عنوان « در کوی نیک‌نامی» و با هدف واکاوی اندیشه‌های لسان‌الغیب و جایگاه شعر فارسی در هویت ایرانی، با حضور اهالی قلم و اندیشه در سالن سینما هنر یاسوج برگزار شد.
آزاده لطیف‌کار، مرقعات دیتس را از جمله منابع کمتر شناخته‌شده اما مهم برای مطالعه نقاشی ایرانی در دوره ایلخانی می‌داند مجموعه‌ای که به‌واسطه مسیر تاریخی پیچیده‌ای که از ایران تا عثمانی و سپس برلین طی کرده، اهمیت مضاعفی در مطالعات تاریخ هنر دارد.
پشت هر تصویری که از کودک در داستان ارائه می‌شود، نوعی نگاه به جایگاه کودک در خانواده، مدرسه و جامعه وجود دارد. ادبیات کودک می‌تواند کودک را موجودی صرفاً نیازمند حمایت نشان دهد یا او را به عنوان انسانی که هم نیازمند حمایت است و هم صاحب حق، به رسمیت بشناسد. این تفاوت، از منظر حقوق کودک بسیار مهم است.
همدان- استان همدان، با پیشینه‌ای کهن در تاریخ و تمدن ایران، این روزها در قالب دانشنامه فرهنگ، تمدن و مشاهیر استان، میزبان روایتی جامع از هویت تاریخی و فرهنگی خود است؛ مجموعه‌ای که با گردآوری صدها اثر پژوهشی در حوزه‌های تاریخ، جغرافیا، مشاهیر، آیین‌ها، زبان و هنر، می‌کوشد میراث این سرزمین را ثبت و به نسل‌های آینده منتقل کند.
کرمانشاه- کرمانشاه در طول سال‌ها موضوع پژوهش‌ها و نوشته‌های بسیاری بوده و بخشی از تاریخ، فرهنگ، جامعه و هویت این سرزمین در کتاب‌ها و منابع مکتوب ثبت شده است؛ با این حال آنچه تاکنون گردآوری و پژوهش شده پایان راه شناخت کرمانشاه نیست. در میان منابعی که برای پژوهشگران گردآوری شده همچنان بخش‌هایی از تاریخ و هویت این استان نیازمند مطالعه، ثبت و مستندسازی است؛ مسئله‌ای که ضرورت توجه دوباره به داشته‌ها و خلأهای منابع کرمانشاه‌شناسی را پررنگ می‌کند.
فاطمه سادات میررضی گفت: وقتی یک مورخ تاریخ اسلام را از آفرینش آغاز می‌کند، آن را از مسیر تاریخ پیامبران و امت‌های پیشین به زمان خودش می‌رساند و سپس آن را در افق آخرالزمان قرار می‌دهد، در واقع فقط در حال گزارش کردن گذشته نیست؛ بلکه زمان حال خود را نیز در یک کل تاریخی بزرگ‌تر معنا می‌کند.
با حضور استادان زبان و ادبیات فارسی، نشست رونمایی و جشن امضای «یکی رفت یکی آمد و دیگر آثار نویافته از صادق هدایت» برگزار می‌شود.
مهرانگیز اخوی: گاهی یک قصه خوب، بدون اینکه مستقیماً از دوستی، شجاعت، پذیرش تفاوت‌ها یا مسئولیت‌پذیری حرف بزند، این مفاهیم را در جان کودک می‌نشاند. به باور من، قصه‌ای که پس از پایان، ذهن کودک را به حرکت وامی‌دارد، می‌تواند تأثیری عمیق‌تر و ماندگارتر از ده‌ها جمله آموزشی داشته باشد.
خراسان‌رضوی - نوزدهم مهرماه ۱۴۰۵، هشتادوهفتمین سالروز تولد شاعر، پژوهشگر و محقق ادبیات ایران و شهروند نیشابور، «محمّدرضا شفیعی‌کدکنی» است. تصویر پیش‌رو، گواهی دانش‌آموختگی این چهره ماندگار ادبیات ایران از دانشگاه فردوسی مشهد را نشان می‌دهد که در خرداد ۱۳۴۴، با نمره ۱۹ در رشته زبان و ادبیات فارسی صادر شده؛ سندی از روزگار دانش‌اندوزی مردی که همچنان نامش در سپهر شعر و پژوهش ادبی ایران و جهان می‌درخشد.
امیری طهرانی گفت: آثار باستانی و اسناد تاریخی مورد استناد سخنرانان، بازتابی از روح فرهنگ و اندیشۀ ایرانی است که چنین در پیشینۀ تمدنی این سرزمین و از این میان خلیج فارس و دریای عمان جلوه‌گر شده است؛ فرهنگ و اندیشه‌ای که از ایران باستان تاکنون تداوم یافته و پیوستگی جهانِ ایرانی را تضمین کرده است.
حکایت چیست؟ قصه‌ای دروغین و خوش‌رنگ و لعاب که مورخان برای جذب مخاطبان عام به تاریخ افزوده‌اند یا داستان پشت پرده‌ای نهان و غیر رسمی از وقایع تاریخی که مصحلت‌اندیشی یا سانسور رد آنها را از کتاب‌های تاریخی زدوده است؟
کمیته ملی جایزه نوبل لورییت در ایران، فراخوان نخستین دوره جایزه بین‌المللی نوبل لورییت ۲۰۲۶ را در بخش‌های ادبیات و هنرهای تجسمی منتشر کرد.
فرهاد همتی نوشت:هایدگر علاوه بر پیشبرد اهداف نازی در دانشگاه، استادان و دانشجویان را نیز کنترل می‌کرد و حتی علیه استادان جاسوسی می‌کرد و گزارش محرمانه می‌داد. مثل مورد ادوارد باومگارتن که در فلسفه پیرو پراگماتیسم جان دیویی بود که موجب اخراج او از دانشگاه شد.
خوزستان- کتاب «مزبان خان سکوند»، روایت تاریخی از مشارکت ایل سکوند در برخی جریانات سیاسی در پایان دوره قاجار تا سال‌هایی از دوره پهلوی به همت غلامعلی ایزدی، نویسنده خوزستانی، منتشر شده است.