اعتراضات معیشتی در بلژیک؛ وقتی گرانی و بحران آموزش به خیابان می‌رسند
افزایش هزینه‌های زندگی، نگرانی از کاهش قدرت خرید و اعتراض به محدودیت‌های بودجه‌ای دولت، هزاران کارگر، دانش‌آموز و فعال صنفی را در بروکسل به خیابان کشاند.
به گزارش خبرنگار بین الملل سفیر ارجان، خیابان‌های بروکسل در روز جمعه ۹ اکتبر ۲۰۲۶، صحنه اعتراض ده‌ها هزار نفر به سیاست‌های اقتصادی دولت بلژیک بود؛ تجمعی که با حضور کارگران، اتحادیه‌های صنفی و دانش‌آموزان، از نگرانی فزاینده درباره کاهش قدرت خرید، محدودیت‌های بودجه‌ای و آینده خدمات عمومی حکایت داشت.
هم‌زمان، درگیری گروهی از معترضان با پلیس و استفاده نیرو‌های امنیتی از گاز اشک‌آور و ماشین آب‌پاش، بار دیگر مسئله نحوه مدیریت اعتراضات در اروپا را به کانون توجه آورد.
اعتراضات روز جمعه در بروکسل را نمی‌توان صرفاً تجمعی صنفی یا واکنشی مقطعی به افزایش هزینه‌های زندگی دانست. حضور هم‌زمان کارگران، معلمان، دانش‌آموزان و دیگر گروه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که اختلاف بر سر سیاست‌های بودجه‌ای دولت، به حوزه‌های مختلف زندگی روزمره گسترش یافته است.
حدود ۳۰ هزار نفر در راهپیمایی اتحادیه‌های کارگری در بروکسل شرکت کردند؛ هرچند برخی اتحادیه‌ها شمار حاضران را تا حدود ۵۰ هزار نفر برآورد کردند. معترضان به برنامه‌های ریاضتی دولت، اصلاحات اقتصادی و اقداماتی که از نگاه آنان می‌تواند قدرت خرید و سطح خدمات عمومی را کاهش دهد، اعتراض داشتند.
دولت، کاهش هزینه‌ها را بخشی از تلاش برای کنترل وضعیت مالی کشور می‌داند؛ در مقابل، اتحادیه‌های کارگری نگران‌اند که اجرای این سیاست‌ها فشار بیشتری بر حقوق‌بگیران، بازنشستگان و خانوار‌های کم‌درآمد وارد کند
این تجمع در شرایطی برگزار شد که دولت بلژیک به ریاست بارت دِ وِوِر در تلاش برای نهایی‌کردن بودجه سال آینده و مهار کسری بودجه و بدهی عمومی است. دولت، کاهش هزینه‌ها را بخشی از تلاش برای کنترل وضعیت مالی کشور می‌داند؛ در مقابل، اتحادیه‌های کارگری نگران‌اند که اجرای این سیاست‌ها فشار بیشتری بر حقوق‌بگیران، بازنشستگان و خانوار‌های کم‌درآمد وارد کند.
چرا بروکسل به صحنه اعتراضات معیشتی تبدیل شد؟
یکی از محور‌های اصلی نارضایتی، نگرانی از کاهش قدرت خرید در کنار افزایش هزینه‌های زندگی است. هنگامی که هزینه حمل‌ونقل، آموزش، مسکن و سایر نیاز‌های روزمره افزایش می‌یابد، حتی شاغلان نیز ممکن است با دشواری بیشتری از عهده مخارج خانوار برآیند.
در چنین شرایطی، بحث صرفه‌جویی دولتی تنها به ارقام بودجه محدود نمی‌ماند؛ بلکه به مسئله‌ای ملموس برای شهروندان تبدیل می‌شود. این پرسش مطرح می‌شود که آیا دولت برای کاهش بدهی عمومی، از هزینه‌های خدمات اجتماعی خواهد کاست یا سهم بیشتری از بار مالی را متوجه گروه‌های پردرآمد خواهد کرد؟
اتحادیه‌های کارگری بلژیک با بخش‌هایی از برنامه اقتصادی دولت، از جمله تغییرات احتمالی در نظام تعدیل دستمزد‌ها متناسب با تورم، اصلاحات مالیاتی و بازنشستگی و تغییرات مرتبط با شرایط کار مخالفت کرده‌اند. این اتحادیه‌ها همچنین خواستار آن هستند که در تأمین منابع عمومی، سهم بیشتری از گروه‌های پردرآمد دریافت شود و فشار اصلی بر دوش حقوق‌بگیران قرار نگیرد.
با این حال، باید میان سیاست‌های پیشنهادی، تصمیم‌های نهایی و پیامد‌های بالفعل آنها تفاوت گذاشت. همه اقداماتی که در جریان مذاکرات بودجه مطرح شده‌اند، لزوماً به مرحله اجرا نرسیده‌اند و ارزیابی آثار آنها به متن نهایی مصوبات و نحوه اجرای سیاست‌ها بستگی دارد.
از کارگران تا دانش‌آموزان؛ گسترش دامنه نارضایتی
یکی از ویژگی‌های مهم اعتراضات اخیر بلژیک، حضور جوانان و دانش‌آموزان در کنار تشکل‌های کارگری است. این هم‌زمانی از پیوند میان نگرانی‌های اقتصادی خانوارها و وضعیت خدمات عمومی، به‌ویژه آموزش، حکایت دارد.
رویترز در گزارشی در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ از تجمع دانش‌آموزان در شهر لیژ خبر داد؛ اعتراضاتی که با افزایش هزینه‌های آموزشی، کلاس‌های شلوغ و دشواری دسترسی به امکانات آموزشی مرتبط بود. این اعتراضات پس از درگیری‌هایی به بازداشت شماری از شرکت‌کنندگان انجامید و تنش‌ها در روز‌های بعد نیز ادامه یافت.
در جامعه فرانسوی‌زبان بلژیک، افزایش شهریه آموزش عالی از ۸۳۵ یورو به ۱۱۹۴ یورو از جمله موضوعاتی بوده که پیش‌تر اعتراضاتی را برانگیخته است
در جامعه فرانسوی‌زبان بلژیک، افزایش شهریه آموزش عالی از ۸۳۵ یورو به ۱۱۹۴ یورو از جمله موضوعاتی بوده که پیش‌تر اعتراضاتی را برانگیخته است. چنین افزایشی می‌تواند برای خانواده‌هایی که هم‌زمان با هزینه‌های بالاتر زندگی مواجه‌اند، فشار مضاعفی ایجاد کند.
گسترش اعتراضات دانش‌آموزی در فرانسه نیز بر فضای اجتماعی بلژیک اثر گذاشته است. گزارش‌ها از تأثیرپذیری بخشی از دانش‌آموزان بلژیکی از اعتراضات همسایه غربی حکایت دارند.
آنچه این گروه‌ها را در خیابان کنار هم قرار می‌دهد، لزوماً یک برنامه سیاسی مشترک نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از نگرانی‌های هم‌پوشان درباره هزینه‌های زندگی، دسترسی به آموزش، امنیت شغلی و آینده خدمات عمومی است.
خیابان‌های بروکسل؛ از راهپیمایی صنفی تا درگیری با پلیس
در جریان تجمع ۹ اکتبر، راهپیمایی اصلی اتحادیه‌های کارگری عمدتاً مسالمت‌آمیز گزارش شد؛ اما در حاشیه آن، گروهی از افراد نقاب‌دار در نزدیکی ایستگاه‌های مرکزی راه‌آهن بروکسل با نیرو‌های پلیس درگیر شدند.
پلیس در جریان اعتراضات بروکسل ابتدا از بازداشت ۲۱ نفر، از جمله ۱۳ فرد زیر سن قانونی، خبر داد. گزارش‌های بعدی از افزایش شمار افراد بازداشت‌شده در جریان حوادث همان روز به بیش از ۱۰۰ نفر حکایت داشت؛ به‌طوری‌که حدود ۳۰ مورد بازداشت قضایی و ۸۰ مورد بازداشت اداری گزارش شد
شماری از افراد به سوی پلیس اشیا و مواد آتش‌زا پرتاب کردند و چند مورد آتش‌سوزی نیز گزارش شد. نیرو‌های امنیتی در واکنش از گاز اشک‌آور و ماشین‌های آب‌پاش استفاده کردند. درگیری‌ها به اختلال در تردد شهری و حمل‌ونقل عمومی نیز انجامید.
آمار بازداشت‌ها؛ چه تعداد از معترضان بازداشت شدند؟
پلیس در جریان اعتراضات بروکسل ابتدا از بازداشت ۲۱ نفر، از جمله ۱۳ فرد زیر سن قانونی، خبر داد. گزارش‌های بعدی از افزایش شمار افراد بازداشت‌شده در جریان حوادث همان روز به بیش از ۱۰۰ نفر حکایت داشت؛ به‌طوری‌که حدود ۳۰ مورد بازداشت قضایی و ۸۰ مورد بازداشت اداری گزارش شد.
در لیژ نیز گزارش‌ها از بازداشت بیش از ۱۰۰ نفر در روز‌های ابتدایی اعتراضات حکایت داشتند و برخی گزارش‌های بعدی شمار بازداشت‌شدگان را بیش از ۲۰۰ نفر اعلام کردند.
دولت بلژیک با دو مطالبه هم‌زمان روبه‌رو است. از یک سو، کنترل کسری بودجه و مدیریت بدهی عمومی؛ و از سوی دیگر، پاسخ‌گویی به نگرانی‌های شهروندانی که می‌ترسند اصلاحات مالی به کاهش قدرت خرید و محدودشدن دسترسی به خدمات عمومی منجر شود.
در سوی دیگر، اتحادیه‌های کارگری خواستار بازنگری در نحوه توزیع بار مالی اصلاحات هستند. اختلاف اصلی صرفاً بر سر ضرورت مدیریت بودجه نیست؛ بلکه درباره چگونگی تقسیم هزینه‌های آن میان گروه‌های مختلف اجتماعی نیز هست.
اعتراضات بلژیک چه پیامی برای اروپا دارد؟
تحولات بروکسل و لیژ نشان می‌دهد که سیاست‌های مهار بدهی عمومی می‌توانند به موضوعی فراتر از محاسبات مالی تبدیل شوند؛ به‌ویژه زمانی که گروه‌های مختلف جامعه، آثار احتمالی این سیاست‌ها را در زندگی روزمره خود احساس می‌کنند.
پیوند اعتراضات کارگری با مطالبات دانش‌آموزان نیز یادآور آن است که فشار اقتصادی ممکن است در بخش‌های مختلف جامعه به شکل‌های متفاوتی بروز کند. برای کارگران، مسئله می‌تواند دستمزد و امنیت شغلی باشد؛ برای دانش‌آموزان، هزینه و کیفیت آموزش؛ و برای خانوارها، دشواری تأمین مخارج روزانه.