گرانی خودرو، خریداران را به بازار دست‌دوم کشاند
جهش قیمت خودرو و کاهش قدرت خرید خانوارها، تقاضا را بیش از گذشته به سمت خودروهای کارکرده سوق داده؛ بازاری که با وجود قیمت پایین‌تر، ریسک خرید بالاتری دارد.
به گزارش خبرنگار مهر، افزایش شدید قیمت خودروهای صفرکیلومتر و کاهش قدرت خرید خانوارها، بازار خودروهای کارکرده را به یکی از بخش‌های مهم معاملات خودرو تبدیل کرده است؛ بازاری که حالا برای بخشی از متقاضیان، نه یک انتخاب جایگزین، بلکه تنها مسیر باقی‌مانده برای خرید خودرو محسوب می‌شود.
تورم نقطه‌به‌نقطه گروه «خرید وسایل نقلیه» در شهریورماه به ۱۳۵.۷ درصد رسید؛ به این معنا که متوسط قیمت این گروه نسبت به شهریور سال گذشته بیش از دو برابر شده است. در چنین شرایطی، فاصله قیمت خودروهای صفر با توان مالی خانوارها بیشتر شده و گزارش‌های بازار نیز از تداوم تقاضا برای خودروهای کارکرده حکایت دارد.
در هفته جاری نیز آگهی‌های بازار نشان می‌دهد دامنه قیمت خودروهای دست‌دوم بسیار گسترده شده است. برای نمونه، پراید صندوق‌دار مدل ۱۳۸۸ با کارکرد ۴۱۲ هزار کیلومتر و بدنه دوررنگ حدود ۵۰۵ میلیون تومان آگهی شده، در حالی که پژو ۲۰۶ تیپ ۲ مدل ۱۳۹۸ با کارکرد ۱۸۰ هزار کیلومتر و بدنه بدون رنگ حدود یک میلیارد و ۳۷۰ میلیون تومان قیمت خورده است. کوییک R مدل ۱۴۰۰ با تنها ۲۹ هزار کیلومتر کارکرد و بدنه بدون رنگ نیز حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان عرضه شده است.
این ارقام، قیمت‌های پیشنهادی فروش هستند و الزاماً قیمت قطعی معامله نیستند؛ با این حال، اختلاف آنها نشان می‌دهد که در بازار کارکرده، سال ساخت به‌تنهایی تعیین‌کننده قیمت نیست و کارکرد، وضعیت بدنه و سلامت خودرو می‌تواند اختلاف قابل‌توجهی در ارزش یک خودرو ایجاد کند. نمونه‌های جدیدتر بازار نیز همین فاصله را نشان می‌دهند؛ برای مثال، قیمت آگهی پژو ۲۰۶ تیپ ۲ کارکرده در گزارش‌های ابتدای مهر از حدود ۷۱۵ میلیون تا یک میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان متغیر بوده است.
چرا تقاضا به سمت کارکرده رفته است؟
افزایش قیمت خودروهای صفر، نخستین عاملی است که معادلات بازار را تغییر داده است. خریدارانی که پیش‌تر امکان خرید خودروی نو را داشتند، با افزایش قیمت‌ها ناچار شده‌اند گزینه‌های کارکرده را بررسی کنند و گروهی دیگر نیز برای ورود به بازار، به سراغ خودروهای قدیمی‌تر و ارزان‌تر رفته‌اند خریدارانی که پیش‌تر امکان خرید خودروی نو را داشتند، با افزایش قیمت‌ها ناچار شده‌اند گزینه‌های کارکرده را بررسی کنند و گروهی دیگر نیز برای ورود به بازار، به سراغ خودروهای قدیمی‌تر و ارزان‌تر رفته‌اند .
به همین دلیل، بازار خودروهای کارکرده اکنون طیف گسترده‌ای از تقاضا را پوشش می‌دهد؛ از خریدار خودروی اقتصادی با بودجه محدود گرفته تا فردی که ترجیح می‌دهد به جای یک خودروی صفر اقتصادی، یک خودروی کارکرده با امکانات یا کلاس بالاتر خریداری کند.
گزارش‌های بازار در ماه‌های اخیر نیز خودروهای کارکرده را یکی از بخش‌های فعال معاملات معرفی کرده‌اند و دلیل اصلی این وضعیت را فاصله قیمت خودروهای صفر با قدرت خرید متقاضیان دانسته‌اند.
اما افزایش تقاضا به معنای ساده‌تر شدن خرید نیست. برعکس، هرچه سهم خودروهای کارکرده در معاملات بیشتر شود، مسئله تشخیص وضعیت واقعی خودرو نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در بازار خودروهای صفر، مشخصات کارخانه‌ای تا حد زیادی قیمت خودرو را تعیین می‌کند؛ اما در بازار کارکرده، هر خودرو شرایط خاص خود را دارد.
دو خودرو با مدل و سال ساخت یکسان می‌توانند به دلیل تفاوت در میزان کارکرد، سلامت بدنه، سابقه تصادف، قطعات تعویضی و نحوه نگهداری، با فاصله قابل‌توجهی قیمت‌گذاری شوند. در واقع، خریدار در بازار کارکرده فقط یک مدل خودرو نمی‌خرد، بلکه سابقه همان خودروی مشخص را نیز خریداری می‌کند.
برای همین، حتی در یک مدل پرتقاضا مانند پژو ۲۰۶ نیز اختلاف قیمت میان نمونه‌های مختلف می‌تواند به صدها میلیون تومان برسد. این مسئله در خودروهای قدیمی‌تر که تفاوت کارکرد و وضعیت بدنه آنها بیشتر است، اهمیت بیشتری دارد.
رونق کارکرده‌ها، کارشناسی خودرو را مهم‌تر کرد
در چنین بازاری، تشخیص وضعیت بدنه و رنگ خودرو به یکی از مراحل مهم پیش از معامله تبدیل شده است. رنگ‌شدگی، تعویض قطعات یا سابقه تصادف می‌تواند ارزش خودرو را تغییر دهد و در صورت اطلاع نداشتن خریدار، اختلاف میان قیمت واقعی و مبلغ پرداختی را افزایش دهد.
حسین جوانمرد، رئیس اتحادیه نقاشان خودرو تهران، در همین زمینه از شکل‌گیری رسته «بررسی و مشاوره خدمات رنگ خودرو» خبر داده است؛ رسته‌ای که مأموریت آن بررسی وضعیت رنگ و بدنه خودرو و ارائه نتیجه کارشناسی به متقاضی است. به گفته وی، این واحدها وظیفه تعمیر یا نقاشی خودرو را ندارند، بلکه پیش از معامله وضعیت بدنه را بررسی می‌کنند تا خریدار بتواند با اطلاعات بیشتری درباره خرید تصمیم بگیرد.
او همچنین از تدوین ضوابط ۱۵بندی برای واحدهای فعال این رسته خبر داده است؛ اقدامی که قرار است چارچوب فعالیت واحدهای ارائه‌دهنده خدمات بررسی رنگ و بدنه را مشخص کند. بر اساس این سازوکار، برگه‌های کارشناسی صادرشده از سوی واحدهای تحت نظارت اتحادیه دارای هولوگرام خواهند بود. البته این هولوگرام به معنای تأیید نتیجه فنی کارشناسی از سوی اتحادیه نیست و بیشتر برای شناسایی برگه صادرشده توسط واحد صنفی و امکان نظارت بر عملکرد آن استفاده می‌شود. به این ترتیب، در صورت بروز اختلاف یا شکایت، اتحادیه می‌تواند فعالیت واحد صنفی صادرکننده گزارش را بررسی کند.
خریداران کارکرده چه چیزی را باید بررسی کنند؟
در شرایطی که بازار دست‌دوم بزرگ‌تر شده، توجه به قیمت به‌تنهایی برای خرید خودرو کافی نیست. خریدار باید پیش از معامله، میزان کارکرد، وضعیت بدنه، قطعات تعویضی، سابقه تصادف و شرایط فنی خودرو را بررسی کند.
کارشناسی رنگ و بدنه نیز باید پیش از نهایی شدن معامله انجام شود؛ چراکه ممکن است اختلاف میان یک خودروی بدون رنگ و نمونه‌ای با چند قطعه رنگ یا تعویض‌شده، به ده‌ها یا حتی صدها میلیون تومان برسد.
از این منظر، کارشناسی خودرو دیگر صرفاً یک خدمت جانبی برای خریدار نیست، بلکه در بازاری که قیمت‌ها به‌شدت به وضعیت هر خودرو وابسته شده‌اند، می‌تواند بخشی از فرآیند تصمیم‌گیری برای معامله باشد.
کارکرده‌ها ارزان‌ترند، اما خریدشان ساده نیست
بازار خودروهای کارکرده در مهرماه ۱۴۰۵ تحت تأثیر دو نیروی متفاوت قرار دارد؛ از یک طرف، جهش قیمت خودروهای صفر، تقاضا را به سمت خودروهای دست‌دوم سوق داده و از طرف دیگر، افزایش قیمت همین خودروها باعث شده اختلاف میان نمونه‌های مختلف اهمیت بیشتری پیدا کند.
در نتیجه، رونق بازار کارکرده لزوماً به معنای ارزان شدن خودرو نیست. خریدار امروز ممکن است برای خرید یک خودروی چندسال‌کارکرده همچنان هزینه بالایی بپردازد، اما در مقابل، امکان انتخاب از میان طیف گسترده‌تری از خودروها با بودجه محدودتر را دارد رونق بازار کارکرده لزوماً به معنای ارزان شدن خودرو نیست، خریدار امروز ممکن است برای خرید یک خودروی چندسال‌کارکرده همچنان هزینه بالایی بپردازد، اما در مقابل، امکان انتخاب از میان طیف گسترده‌تری از خودروها با بودجه محدودتر را دارد .
از سوی دیگر، ثبت سفارش واردات خودروهای کارکرده نیز از شهریورماه وارد مرحله اجرایی شده است؛ اقدامی که در صورت ورود تعداد قابل‌توجه خودرو به بازار، می‌تواند در آینده دامنه انتخاب خریداران را تغییر دهد، هرچند هنوز برای نسبت دادن تغییر قیمت بازار داخلی به این سیاست زود است.
بر این اساس، افزایش قیمت خودروهای صفر، بازار کارکرده را به مقصد بخش بیشتری از تقاضا تبدیل کرده است؛ اما در این بازار، پایین‌تر بودن قیمت اولیه به معنای پایین‌تر بودن ریسک معامله نیست. هرچه فاصله قیمت خودروهای مشابه بیشتر شود، تشخیص وضعیت واقعی خودرو و دسترسی خریدار به اطلاعات معتبر نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ موضوعی که حالا اتحادیه نقاشان خودرو تهران تلاش کرده با تعریف رسته تخصصی کارشناسی رنگ و بدنه، برای آن چارچوب مشخص‌تری ایجاد کند.