گستردگی جغرافیایی کتابت و گردش نسخه‌های خطی خمسه نظامی
علی میرانصاری با اشاره به گستردگی جغرافیایی کتابت و گردش نسخه‌های خمسه بیان کرد: یادداشت‌های حاشیه نسخه‌ها نشان می‌دهند که برخی از آنها در طول حیات خود، مناطق جغرافیایی بسیاری را طی کرده‌اند. جغرافیای کتابت خمسه با جغرافیای مخاطبان آن ارتباط مستقیم دارد؛ تا نیاز و زمینه پذیرش وجود نداشته باشد، کاتب دست به قلم نمی‌برد.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نخستین نشست «روایت نسخه‌های خطی» با موضوع «نسخ خطی خمسه نظامی در کتابخانه ملی»، با معرفی مجموعه ۱۷۲ نسخه‌ای این اثر در گنجینه کتابخانه ملی ایران و بررسی تطبیقی دو نسخه کهن در کتابخانه ملی و دانشگاه کمبریج برگزار شد.
سلسله نشست‌های «روایت نسخه‌های خطی» با محوریت معرفی و بررسی نسخه‌های خطی کتابخانه ملی ایران، نخستین سه‌شنبه هر ماه در اندیشگاه فرهنگی برگزار می‌شود. این نشست با سخنرانی علی میرانصاری و سمیه همیشه‌بهار و دبیری هومن یوسفدهی، به معرفی و بررسی نسخه‌های خطی خمسه نظامی در گنجینه کتابخانه ملی ایران اختصاص داشت.
هومن یوسفدهی، دبیر نشست، در آغاز برنامه با خوشامدگویی به حاضران گفت: «امیدواریم این نشست و نشست‌های بعدی که به معرفی نسخه‌های خطی ارزشمند سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران اختصاص دارند، با حضور استادان ارجمند و همراهی همکاران، بیش از پیش مورد توجه قرار گیرند و اثرگذار باشند.»
سمیه همیشه‌بهار، از همکاران گروه سازماندهی دفتر کتاب‌های خطی و نادر، با معرفی خمسه نظامی و نسخه‌های موجود از آن در کتابخانه ملی ایران گفت: «خمسه نظامی، یا پنج گنج، از فاخرترین و ارزشمندترین آثار ادب فارسی است و پنج مثنوی مخزن‌الاسرار، خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفت‌پیکر و اسکندرنامه را در بر می‌گیرد.»
وی با اشاره به مضامین اخلاقی، عاشقانه و حماسی این منظومه‌ها افزود: «نظامی در داستان‌هایی مانند خسرو و شیرین و هفت‌پیکر، بزرگی و شکوه ایران و ایرانی را به شیوایی آشکار ساخته است.»
همیشه‌بهار در ادامه، درباره نسخه‌های این اثر در گنجینه کتابخانه ملی ایران اظهار کرد: «در مخزن کتابخانه ملی، ۱۷۲ عنوان نسخه از این اثر ارزشمند موجود است که ۳۴ عنوان آن فاقد تاریخ کتابت است. البته همه این نسخه‌ها دربرگیرنده تمام مثنوی‌های پنج گنج نیستند و تنها حدود ۳۰ درصد آنها را می‌توان نسخه‌های کامل این اثر دانست.»
وی افزود: «تنوع در تاریخ کتابت و میزان کامل بودن نسخه‌ها، نشان‌دهنده گستردگی و تداوم حضور خمسه نظامی در سنت نسخه‌پردازی و کتابت فارسی است.»
وی همچنین با معرفی نسخه‌ای کهن با عنوان «برگزیده خمسه نظامی»، شامل دو منظومه خسرو و شیرین و لیلی و مجنون، به وجود نسخه‌های نفیس با آرایه‌های متنوع در این مجموعه اشاره کرد و گفت: «به نظر می‌رسد در دوره تیموریان و صفویه، کتابت خمسه رواج و رونق بیشتری پیدا کرده است. شاید یکی از دلایل این توجه، علاقه و حمایت پادشاهان این دوره‌ها از کتاب‌آرایی و هنرهای وابسته به کتاب باشد؛ نسخه‌هایی که در آنها شعر نظامی در کنار هنر خوشنویسی، تذهیب، نگارگری و صحافی، جلوه‌ای تازه و ماندگار پیدا کرده است.»
علی میرانصاری در ادامه این نشست، با تأکید بر اهمیت نسخه کهن خمسه نظامی در کتابخانه ملی ایران برای تصحیح آثار این شاعر گفت: «این نسخه گزیده نیست، بلکه خمسه‌ای کامل بوده که بر اثر افتادگی، تنها بخشی از آن به دست ما رسیده است. برگ‌های آغازین دو منظومه موجود در نسخه نیز افتاده و بعدها نونویسی شده‌اند؛ همچنین جلد آن از خود نسخه جدیدتر است.»
وی با اشاره به نسخه دیگری به خط همین کاتب در کتابخانه دانشگاه کمبریج افزود: «مصححان آثار نظامی نباید از این نسخه غافل شوند. موضوع اصلی بحث من، مقایسه دو نسخه خمسه در کتابخانه ملی ایران و دانشگاه کمبریج است که هر دو به دست طیفور بن حاجی کمال یزدی کتابت شده‌اند.»
میرانصاری با اشاره به گستردگی جغرافیایی کتابت و گردش نسخه‌های خمسه اظهار کرد: «یادداشت‌های حاشیه نسخه‌ها نشان می‌دهند که برخی از آنها در طول حیات خود، مناطق جغرافیایی بسیاری را طی کرده‌اند. جغرافیای کتابت خمسه با جغرافیای مخاطبان آن ارتباط مستقیم دارد؛ تا نیاز و زمینه پذیرش وجود نداشته باشد، کاتب دست به قلم نمی‌برد.»
وی همچنین با تأکید بر نقش خمسه در گسترش زبان فارسی در شبه‌قاره هند گفت: «بسیاری از نسخه‌هایی که در شبه‌قاره بررسی کرده‌ام، کاربرد آموزشی داشته‌اند و یادداشت‌های حاشیه آنها، حاصل مطالعات استادان یا ثبت تقریرات آنان توسط دانشجویان بوده است.»
وی در بخش دیگری از سخنان خود، ظرفیت نسخه‌های مصور خمسه برای پژوهش‌های هنری را مورد توجه قرار داد و گفت: «بر اساس بررسی و مقایسه‌ای که انجام داده‌ام، هیچ‌یک از آثار ادبی فارسی به اندازه خمسه زمینه خلق نگاره نداشته‌اند. این نگاره‌ها از نظر سبک، مکتب و رنگدانه‌ها، زمینه‌های مطالعاتی فراوانی دارند که کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.»
میرانصاری درباره جایگاه مکتب شیراز نیز افزود: «صحیح‌ترین نسخه‌هایی که از نظر ضبط متن دیده‌ام، متعلق به مکتب شیراز هستند. این سخن به معنای کم‌ارزش شمردن مکاتب هرات، تبریز و اصفهان نیست؛ هر یک ارزش‌های هنری خود را دارند. طیفور یزدی نیز بر اساس ویژگی‌های آثارش، کاملاً متأثر از مکتب شیراز بوده است.»
میرانصاری در مقایسه دو نسخه کتابخانه ملی ایران و دانشگاه کمبریج گفت: «نسخه کمبریج شامل خسرو و شیرین و هفت‌پیکر است و نسخه کتابخانه ملی، خسرو و شیرین و لیلی و مجنون را در بر می‌گیرد؛ هر دو نیز افتادگی دارند. این دو نسخه در نوع کاغذ، چهارستونی بودن متن، کراسه‌های ده‌برگی، شکل انجامه و نشانه‌های به‌کاررفته در کتابت، اشتراک دارند و در خط هر دو، عناصر نستعلیق دیده می‌شود.»
وی با اشاره به تفاوت‌های آرایه‌های دو نسخه افزود: «با وجود شواهدی که از تولید آنها در یک کارگاه حکایت دارد، معتقدم سفارش‌دهندگانشان متفاوت بوده‌اند. ضبط‌های موجود در این نسخه‌ها نیز نکاتی دارند که باید مورد توجه اهل تصحیح قرار گیرند.»
در پایان این نشست، نمایشگاه گزیده نسخ نظامی گنجوی نیز ساعت ۱۲ با حضور اکبر ثبوت و غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در محل نمایشگاه‌های اداره‌کل کتاب‌های خطی و نادر افتتاح شد. در این نمایشگاه، ۱۳ نسخه خطی از خمسه و منتخبی از منظومه‌های آن، با هدف آشنایی مخاطبان با ظرفیت‌های غنی گنجینه نسخه‌های خطی سازمان و معرفی نمونه‌هایی از میراث ادبی و هنر کتاب‌آرایی ایران، در معرض دید قرار گرفته است. علاقه‌مندان می‌توانند تا ۳۰ مهرماه ۱۴۰۵، از ساعت ۹ تا ۱۳، از این نمایشگاه بازدید کنند.
نخستین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، ۱۴ آبان سال ۱۳۶۶ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار شد.
سیستان و بلوچستان - غلامحسین لک‌زائیان‌پور نویسنده و شاعر گفت: برگزاری نمایشگاه کتاب سیستان‌وبلوچستان شرایطی را فراهم می‌کند تا نویسندگان بومی بتوانند آثار خود را عرضه کنند و جامعه با فعالیت‌های آنها آشنا شود.
فارس - مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان فارس، گفت: در روزهای ۱۸ و ۱۹ مهرماه، ورود به مجموعه حافظیه برای تمامی همشهریان و میهمانان رایگان خواهد بود.
خراسان رضوی - دختر غلامرضا قدسی، شاعر خراسانی گفت: تکریم مشاهیر و مفاخر فرهنگ و هنر و ادب، فراتر از نام‌گذاری مکان‌ها بتواند با ورود اندیشه‌ها و آثار به کتاب‌های درسی مدارس، دانشگاه‌ها، پژوهش‌ها و پایان‌نامه‌ها ادامه یابد تا الگوسازی از مفاخر، هویت ملی نسل نو را بارور سازد.
هرمزگان - استان هرمزگان قرن‌ها در محل تلاقی فرهنگ‌ها، راه‌های دریایی، تجارت، مهاجرت، زبان‌ها و آیین‌ها، زیسته است از این رو تدوین «دانشنامه هرمزگان» گامی برای صیانت از هویت، تاریخ و میراث فرهنگی جنوب ایران است.
محمدرضا شجریان صاحب یکی از ماندگارترین صداهای موسیقی ایران درباره شعر، موسیقی، آموزش و مسیر تحول آواز ایرانی دیدگاه‌های مشخص و گاه انتقادی داشت.
گارسِس با توجه به اینکه در روزگارِ ما رسانه‌ها، مقاله‌هایِ روان‌شناسانه، پژوهش‌هایِ دانشگاهی و... مدام درباره‌ی سودهایِ دوستی که مانند نوشدارویی جادویی می‌تواند تنهایی و بی‌قراریِ انسان را درمان کند، و به سلامتِ ذهن و روانِ انسان کمک کند می‌پردازند، باور دارد که جدا از جنبه‌ی شفابخشی که دوستی دارد، مسأله، درمان بودنِ آن نیست، مسأله بودنِ آن است.
علی نیکویی نوشت:مرگ در جهان‌بینی زرتشتیِ دورهٔ ساسانی پایان کامل انسان نیست، بلکه آغاز مرحله‌ای تازه در سرنوشت اوست. آنچه با مرگ دگرگون می‌شود وضعیت انسان در جهان مادی است؛ اما روان از میان نمی‌رود و وارد مسیری مرحله‌مند می‌شود که در صورت‌بندی‌های متأخر زرتشتی از دورهٔ نخست پس از مرگ به‌سوی داوری و تعیین جایگاه اخروی ادامه می‌یابد؛ بنابراین مرگ نه گسستی بی‌معنا، بلکه گذار از یک وضعیت هستی‌شناختی به وضعیت دیگر است.
نارینه آبگاریان در «سه سیب از آسمان افتاد» تلاش کرده به انسان امروز یادآوری کند که هویت و اتکای به آن، راهی برای عبور انسان از ورطه دشواری‌هاست.
بازار مواد اولیه صنعت چاپ و نشر روزهای باثباتی را پشت سر نمی‌گذارد؛ از کاغذ و مقوا گرفته تا مرکب، قیمت‌ها در سطوحی قرار گرفته‌اند که محاسبه هزینه نهایی تولید کتاب را برای ناشران و چاپخانه‌ها دشوار کرده است.
بر اساس گزارش‌های اختصاصی مجله علمی نیچر، اعلام جوایز نوبل علمی ۲۰۲۶ بار دیگر نگاه محافل دانشگاهی و ناشران حوزه ترویج علم را به سوی مرزهای دانش کشاند؛ رویدادی که با تقدیر از کنترل نوری نورون‌ها، شکار نوترینوهای اعماق کیهان و معمای دست‌سانی مولکول‌ها، سرفصل‌های تازه‌ای به تاریخ مکتوب علم افزود.
آکادمی نوبل این جایزه را به کارسون برای «مجموعه آثار جسورانه و خلاقانه‌اش که در گفت‌وگویی بازیگوشانه با سنت کلاسیک، شکل‌های تازه‌ای برای ادبیات معاصر آفریده است» اهدا کرد.
رمان «همسر شوهرم» تازه‌ترین اثر آلیس فینی، نویسنده‌ی «سنگ کاغذ قیچی»، خواننده را با ورود زنی غریبه به خانه‌ای آشنا روبه‌رو می‌کند؛ زنی که ادعا می‌شود همسر واقعی مرد خانه است. نشر نون این تریلر روان‌شناختی را با ترجمه‌ی سحر قدیمی منتشر کرده است.
مازندران - ۳ کتاب از هنرمند پیشکسوت مازندرانی، با جان‌مایه‌هایی از فرهنگ، هنر، فلسفه و عرفان در بابلسر رونمایی شد.
خوزستان-کتاب «برسد به دست باران»، مجموعه‌ای از نامه‌های کودکان و نوجوانان خوزستانی در دو دوره مهرواره ادبی خوزستان است.
هرمزگان - دبیر انجمن شعر بانوان بندرعباس گفت: مثنوی، روایت سفر انسان از خویشتن محدود به حقیقت خویشتن است.
کرمان- شبی با شعر و خوشنویسی در کرمان به نام «لیلی» رقم خورد؛ نامی که از روایت نظامی گنجوی تا شعر مولانا، جامی و دیگر شاعران فارسی‌زبان، قرن‌ها در ادبیات فارسی ماندگار شده است.
سیستان و بلوچستان- بیست‌ودومین نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان که از ۱۲ تا ۱۸ مهرماه در دو نوبت صبح و عصر در محل نمایشگاه‌های دائمی بین‌المللی زاهدان برپاست، همه‌روزه میزبان حضور پرشور دانش‌آموزان و دانشجویان استان است.
سیستان و بلوچستان-نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان و امام جمعه زاهدان با حضور در بیست‌ودومین نمایشگاه کتاب زاهدان، با اشاره به استقبال گسترده مردم و فروش قابل توجه کتاب‌ها، بر ضرورت نهادینه‌کردن فرهنگ کتابخوانی در میان خانواده‌ها و نسل جدید تأکید کرد.
خراسان شمالی- یحیی علوی‌فرد، نویسنده و شاعر کودک و نوجوان خراسان شمالی، با کتاب «ساحل» به زبان کردی کرمانجی، عنوان نخست جایزه ادبی کودک و نوجوان انتشارات ۴۹Books سوئد در سال ۲۰۲۶ را به دست آورد.
کولاکوفسکی در این کتاب به خواننده نمی‌گوید چگونه صادق‌تر، خوشبخت‌تر یا باوفاتر باشد، بلکه نشان می‌دهد که پشت هرکدام از این کلمه‌های آشنا، پیچیدگی‌هایی نهفته است که ارزش توقف و تأمل دارد.
سهراب سپهری، «سالک مدرنی» که واژگان را به رنگ‌های اشراق پیوند زد، مسیری را از «مرگ رنگ» تا «ما هیچ، ما نگاه» پیمود تا به مواجهه‌ای بی‌واسطه با هستی برسد. در این گفت‌وگو با سروش دباغ، از پیوند میان جسمانیت واژگان و بوم نقاشی سهراب می‌گوییم، ردپای سفرهای شرق دور را در ایماژهای بکر او می‌جوییم و در نهایت به یکی از بحث‌برانگیزترین نقاط نقد ادبی می‌پردازیم: آیا سهراب در سلوک اگزیستانسیال خود، از درد انسان انضمامی و دغدغه‌های اجتماعی غافل بود؟
خوزستان- کتاب «سفر به گلپایگان» نوشته عبدالرحیم سوارنژاد، نویسنده خوزستانی منتشر شد.