نمایشگاه کتاب فرانکفورت ۲۰۲۶ به پایان رسید
نمایشگاه کتاب فرانکفورت روز گذشته به کار خود پایان داد، نمایشگاهی که امسال با تاکید بر هوش کارکردهای هوش مصنوعی به بررسی نقش آن در بازار کتاب پرداخت.
سرویس بین الملل سفیر ارجان ایران(سفیر ارجان)- الهه شمس: نمایشگاه کتاب فرانکفورت ۲۰۲۶ از همان ورودی نشان می‌دهد که دیگر فقط بازار حقوق نشر نیست. وسط محوطه باز نمایشگاه، در میدانی که نامش را «آگورا» گذاشته‌اند، سازه‌های چوبی بزرگی چیده‌اند که رویشان به ۱۴ زبان مختلف نوشته شده: «بنشینید و قصه بگویید». از دور که نگاه می‌کنی، همه چیز شبیه یک جشن بزرگ است؛ آدم‌هایی که با کتاب عکس می‌گیرند، در کافه‌ها گپ می‌زنند و لابه‌لای راهروها پرسه می‌زنند. اما کافی است پای صحبت ناشران بنشینید تا حس کنید زیر پوست این شلوغی، یک نگرانی مشترک جریان دارد: در دوره‌ای که الگوریتم‌ها برایمان قصه می‌نویسند و جهان پر از جنگ و بحران است، ادبیات قرار است ما را نجات دهد یا خودش هم به یک کالای دیجیتال تبدیل می‌شود؟
مسئولان فرانکفورت امسال دست به یک تفکیک هوشمندانه زده‌اند. اگر تا پیش از این شلوغی صف‌های امضا و هیاهوی بازدیدکنندگان مانع کار ناشران می‌شد، امسال فضا را عملاً دو تکه کرده‌اند: طبقات همکف به مخاطبان عام و تجربه خرید و سرگرمی اختصاص یافته و طبقات بالا مخصوص جلسات تخصصی، ارزیابی قراردادها و دادوستد بین‌المللی است.
در طبقه همکف، همه چیز پر از رنگ و حرکت است. سالن ۴ با انواع کمیک، مانگا و بازی‌های ویدیویی پر شده و نشان می‌دهد مرز میان کتاب تصویری، وب‌تون و بازی‌های کامپیوتری از بین رفته است. یک سالن آن‌طرف‌تر، بخش داستان‌های معمایی و جنایی پر از کارگاه‌های حل معماست و مخاطبان دور میز پرونده‌های قتل جمع شده‌اند. اما در طبقه بالای همین سالن، در «هاب دانش» و «صحنه نوآوری»، فضا کاملاً فرق دارد؛ کارشناسان دور هم نشسته‌اند تا ببینند آینده اقتصاد کتاب چطور با هوش مصنوعی و بازاریابی داده‌محور گره خورده است.
اولی یک استودیوی آلمانی به نام «گاراژ۵۱» بود. آن‌ها نمی‌خواستند به جای نویسنده کتاب بنویسند؛ حرفشان این بود که با واقعیت افزوده و ابزارهای تعاملی، می‌توان جلد و صفحات کتاب کاغذی را زنده کرد تا خواننده نسل جدید ارتباط بهتری با جهان داستان بگیرد.
چند قدم جلوتر، استارتاپ ایرلندی «دروید لرنینگ» روی یک دردسر قدیمی ناشران دست گذاشته بود: کوهی از فایل‌های پی‌دی‌اف قدیمی، اسناد اسکن‌شده و اطلاعات پراکنده در کامپیوترها که هیچ سامانه هوشمندی نمی‌تواند درست بخواندشان. نیام فالر، مدیر این مجموعه، توضیح می‌داد که چطور با نرم‌افزارشان این متون خاک‌خورده را دسته‌بندی و برچسب‌گذاری می‌کنند تا ناشر بدون نگرانی از دزدیده‌شدن حق کپی‌رایت، بتواند از دل آرشیوهایش داده و کتاب تازه تولید کند. فالر می‌گفت قدم بعدی هوش مصنوعی فقط شمارش کلمات نیست؛ سیستم‌ها دارند یاد می‌گیرند طنز، لحن غمگین یا پیچیدگی‌های ادبی متن را هم بفهمند.
فرانکفورت امسال همکاری‌اش را با جشنواره فیلم کارلووی واری و نهادهای فرهنگی چک عمیق‌تر کرد تا پروژه‌ای به نام «کتاب‌به‌پرده» راه بیندازد؛ طرحی که هدفش فروش حق اقتباس کتاب‌های کمتردیده‌شده به فیلم‌سازان است. در این میان، دو کتاب حسابی گل کردند. اولی رمان کوپید در دیوار کرملین نوشته آکا مورچیلادزه، نویسنده گرجی بود. داستان زنی انقلابی در سال ۱۹۳۹ که مخفیانه با قطار از تفلیس راهی مسکو می‌شود تا با استالین، که رفیق دوران جوانی‌اش بوده، روبرو شود؛ رمانی پر از تعلیق، وحشتِ تصفیه‌های حزبی و حضور سینماگرانی مثل سرگئی آیزنشتاین که تهیه‌کنندگان سینما را حسابی سر ذوق آورد.
دومی یک رمان مصور اسلواک به نام منطقه اثر دانیل مایلینگ بود؛ روایتی تلخ و طنزآمیز از منطقه‌ای متروکه در جنوب اسلواکی که بحران‌های زیست‌محیطی روی رفتار و مغز آدم‌هایش اثر عجیبی گذاشته است. تصویرسازی‌های قوی این اثر باعث شد چهار تهیه‌کننده اروپایی پای میز بیایند تا برای ساخت فیلم و سریال با ناشرش قرارداد ببندند؛ اتفاقی که نشان می‌دهد حق اقتباس تصویری چقدر می‌تواند به دخل‌وخرج ناشران مستقل کمک کند.
در سالن ۵، «صحنه آسیا» تلاش می‌کرد کلیشه‌های قدیمی درباره نشر شرق را بشکند. کلودیا کایزر و دامینادور دی. بوهین از بازار پررونق کتاب در هند، چین و جنوب‌شرقی آسیا گفتند و تأکید کردند که هیچ فناوری مدرنی نباید روح قصه‌گویی بومی و اصالت زبان‌ها را کم‌رنگ کند.
اما شاید تکان‌دهنده‌ترین بخش نمایشگاه وقتی رقم خورد که دو ناشر اروپایی، پاولینا یوراشکووا از چک و تام یوناس مولر از آلمان، روی سن آمدند تا از سفر اخیرشان به اوکراین بگویند. آن‌ها در جشنواره «آرسنال کتاب» کی‌یف شرکت کرده بودند؛ جشنواره‌ای که درست چند روز پس از بمباران‌های سنگین و با شعار «آزادی خود را حمل کن»، در پناهگاه‌های زیرزمینی برگزار شد.
یوراشکووا با بغض تعریف می‌کرد که دیدن صفی از مردم که در تاریکی و زیر صدای آژیر خطر برای خرید کتاب و شنیدن شعر نویسنده‌های جان‌باخته جنگ ایستاده بودند، چه معنایی دارد. مولر هم یادآوری کرد که آوردن این تجربه‌ها به فرانکفورت ژست خیریه غرب برای شرق نیست؛ این یادآوری مهمی برای کل صنعت نشر جهان است تا بدانند وقتی همه چیز فرو می‌ریزد، کلمه تنها پناهگاه انسان است.
فرانکفورت ۲۰۲۶ با همین دوگانگی به پایان رسید: از یک سو شرکت‌های فناوری که در حال سنجش و دیجیتالی کردن کلمات‌اند، و از سوی دیگر داستان‌هایی که هنوز در زیرزمین‌ها جان آدم‌ها را نجات می‌دهند. نمایشگاهی که نشان داد هرچقدر هم الگوریتم‌ها پیچیده‌تر شوند، چیزی که در نهایت کتاب را زنده نگه می‌دارد، قلب انسانی است که آن را ورق می‌زند.
«مراقبت از او» نوشته ژان باتیست آندره‌آ، که تأملی درباره حافظه، آزادی و مسئولیت هنرمند است.
نمایشگاه کتاب فرانکفورت روز گذشته به کار خود پایان داد، نمایشگاهی که امسال با تاکید بر هوش کارکردهای هوش مصنوعی به بررسی نقش آن در بازار کتاب پرداخت.
زنجان - معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران با کتابفروشان زنجان دیدار و گفت‌وگو کرد.
هرمزگان - مسئول کتابخانه راسخ از برگزاری مراسم ویژه بزرگداشت حافظ در روستای دوست‌دار کتاب گِزیر و در کتابخانه راسخ خبر داد.
خراسان‌رضوی- نمایشگاه تخصصی کتاب «حافظ؛ آینه عرفان و عشق»، با نمایش آثاری به زبان‌های فارسی، انگلیسی، آلمانی، چینی در حرم مطهر حضرت رضا(ع) دایر شد.
هرمزگان - نویسندگان هرمزگان، به مناسبت هفته ملی کودک با مخاطبان کودک و نوجوان خود دیدار صمیمانه‌ای داشتند و برای آن‌ها قصه‌های شیرین گفتند و به پرسش‌های کودکانه‌شان پاسخ دادند.
بازخوانی حماسه و تراژدیِ رنج فلسطینیان در افق ادبیات؛ از سراب مهاجرت تا بیداری در سنگر مبارزه و خودآگاهی ملی در نگاهی به رمان «مردانی در آفتاب» اثر غسان کنفانی.
هم‌زمان با بیستم مهر، روز بزرگداشت حافظ شیرازی، نگاهی به کارنامهٔ حافظ‌پژوهی محمدعلی اسلامی ندوشن نشان می‌دهد او از کودکی با دیوان حافظ در خانهٔ پدری در ندوشن آشنا شد و این دلبستگی در طول ده‌ها سال به نوشتن گفتارها و کتاب‌هایی چون «ماجرای پایان‌ناپذیر حافظ»، «تأمّل در حافظ» و «چهار سخنگوی وجدان ایران» انجامید؛ آثاری که نام او را در ردیف حافظ‌پژوهان شناخته‌شدهٔ کشور نشاند.
فارس- نشست علمی سی‌امین یادروز حافظ با حضور جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران، نویسندگان و علاقه‌مندان به شعر و اندیشه حافظ شیرازی، با محوریت «حافظ در آفرینش‌های هنری و ادبی»برگزار شد.
فارس- آیین گلباران آرامگاه حافظ در سالروز بزرگداشت این شاعر غزل‌سرای نامی برگزار شد.
نشست «پایان‌نامه‌های برتر» با حضور مریم هاشمی مقدم، با موضوع بررسی آداب، رسوم و واژگان کهن ایرانی در فرهنگ و گویش بختیاری، برگزار می‌شود.
خوزستان- کتاب «مزبان خان سکوند»، روایت تاریخی از مشارکت ایل سکوند در برخی جریانات سیاسی در پایان دوره قاجار تا سال‌هایی از دوره پهلوی به همت غلامعلی ایزدی، نویسنده خوزستانی، منتشر شده است.
فرهاد همتی نوشت:هایدگر علاوه بر پیشبرد اهداف نازی در دانشگاه، استادان و دانشجویان را نیز کنترل می‌کرد و حتی علیه استادان جاسوسی می‌کرد و گزارش محرمانه می‌داد. مثل مورد ادوارد باومگارتن که در فلسفه پیرو پراگماتیسم جان دیویی بود که موجب اخراج او از دانشگاه شد.
یزد- نشست «آیینه‌دار غزل» در کتابخانه وزیری یزد برگزار شد، کتابخانه‌ای که میزبان یکی از نفیس‌ترین نسخه‌های خطی دیوان حافظ در ایران است.
معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ به‌مناسبت روز حافظ نوشت: شاید حدیث نبوی «إنَّ مِنَ الشِّعرِ لَحِکمَةً» (همانا برخی از شعرها سراسر حکمت‌اند) ناظر به همین ظرفیت قدسی در پیوند صورت هنری با حکمت عملی باشد و شعر حافظ بی‌تردید والاترین مصداق این معناست.
فخری‌زاده دو ماه پس از ازدواج، به دستور شهید محمد بروجردی به همراه خانواده راهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا در شهر ارومیه شد و پس از مدتی دوباره به تهران بازگشتند. وی در طول جنگ ایران و عراق نیز در جبهه‌های نبرد حضور داشت. بخش عمدۀ فعالیت او در جبهۀ غرب بود
حکایت چیست؟ قصه‌ای دروغین و خوش‌رنگ و لعاب که مورخان برای جذب مخاطبان عام به تاریخ افزوده‌اند یا داستان پشت پرده‌ای نهان و غیر رسمی از وقایع تاریخی که مصحلت‌اندیشی یا سانسور رد آن‌ها را از کتاب‌های تاریخی زدوده است؟
آغاز فعالیت بخش کودک انتشارات ملک، گامی در مسیر توسعه فعالیت‌های نشر این مجموعه فرهنگی در حوزه ادبیات کودک و تقویت ارتباط نسل تازه با تاریخ و تمدن ایرانی اسلامی به شمار می‌رود.
«خون دلی که لعل شد» مجموعه خاطرات آیت‌الله خامنه‌ای از سال‌های مبارزه، زندان و تبعید به کوشش مریم زازیان به ارمنی ترجمه شد.
رئیس هیئت‌مدیره شرکت آروین مهر فجر از قطعی شدن حضور ۲۸۰ شرکت در سی‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی چاپ و بسته‌بندی تهران خبر داد.
کرمانشاه- کرمانشاه در طول سال‌ها موضوع پژوهش‌ها و نوشته‌های بسیاری بوده و بخشی از تاریخ، فرهنگ، جامعه و هویت این سرزمین در کتاب‌ها و منابع مکتوب ثبت شده است؛ با این حال آنچه تاکنون گردآوری و پژوهش شده پایان راه شناخت کرمانشاه نیست. در میان منابعی که برای پژوهشگران گردآوری شده همچنان بخش‌هایی از تاریخ و هویت این استان نیازمند مطالعه، ثبت و مستندسازی است؛ مسئله‌ای که ضرورت توجه دوباره به داشته‌ها و خلأهای منابع کرمانشاه‌شناسی را پررنگ می‌کند.
فاطمه سادات میررضی گفت: وقتی یک مورخ تاریخ اسلام را از آفرینش آغاز می‌کند، آن را از مسیر تاریخ پیامبران و امت‌های پیشین به زمان خودش می‌رساند و سپس آن را در افق آخرالزمان قرار می‌دهد، در واقع فقط در حال گزارش کردن گذشته نیست؛ بلکه زمان حال خود را نیز در یک کل تاریخی بزرگ‌تر معنا می‌کند.
با حضور استادان زبان و ادبیات فارسی، نشست رونمایی و جشن امضای «یکی رفت یکی آمد و دیگر آثار نویافته از صادق هدایت» برگزار می‌شود.
خراسان‌رضوی - نوزدهم مهرماه ۱۴۰۵، هشتادوهفتمین سالروز تولد شاعر، پژوهشگر و محقق ادبیات ایران و شهروند نیشابور، «محمّدرضا شفیعی‌کدکنی» است. تصویر پیش‌رو، گواهی دانش‌آموختگی این چهره ماندگار ادبیات ایران از دانشگاه فردوسی مشهد را نشان می‌دهد که در خرداد ۱۳۴۴، با نمره ۱۹ در رشته زبان و ادبیات فارسی صادر شده؛ سندی از روزگار دانش‌اندوزی مردی که همچنان نامش در سپهر شعر و پژوهش ادبی ایران و جهان می‌درخشد.
مهرانگیز اخوی: گاهی یک قصه خوب، بدون اینکه مستقیماً از دوستی، شجاعت، پذیرش تفاوت‌ها یا مسئولیت‌پذیری حرف بزند، این مفاهیم را در جان کودک می‌نشاند. به باور من، قصه‌ای که پس از پایان، ذهن کودک را به حرکت وامی‌دارد، می‌تواند تأثیری عمیق‌تر و ماندگارتر از ده‌ها جمله آموزشی داشته باشد.
امیری طهرانی گفت: آثار باستانی و اسناد تاریخی مورد استناد سخنرانان، بازتابی از روح فرهنگ و اندیشۀ ایرانی است که چنین در پیشینۀ تمدنی این سرزمین و از این میان خلیج فارس و دریای عمان جلوه‌گر شده است؛ فرهنگ و اندیشه‌ای که از ایران باستان تاکنون تداوم یافته و پیوستگی جهانِ ایرانی را تضمین کرده است.
امیر سقراطی معتقد است، اردشیر محصص یکی از ستایش‌شده‌ترین هنرمندانی است که قدر کافی ندید.
همدان- مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری همدان گفت: در حالی که طی روزهای اخیر محور جدید «نوار گردشگری عرفان» تعریف شده، پیگیر قرار گرفتن بوعلی‌سینا و همدان در این مسیر استراتژیک هستیم.
بوشهر- امید غضنفر، روزنامه‌نگار و شاعر ۶۱ ساله بوشهری پس از سال‌ها بیماری چشم از جهان فروبست.